Leioan erroldatutako pertsonek sinadura elektronikoa ere erabil dezakete San Bartolome jaietan animaliak errespetatuak izan daitezen Herri Ekimena babesteko.
Azken egunotan, Leioako Udalean aurkeztuko dugun Herri Ekimenari babesa internet bidez ematea posible ote den jakiteko kontsulta ugari jasotzen ari gara.
2015ean 10.000 sinadura aurkeztu genituen, eta 2019an beste 45.000 Change.org webgunearen bidez, baina Leioako Udalak ez zien kasurik egin, Leioan erroldatuta ez zeuden pertsonek sinatzen zutelako.
Horregatik Herri Ekimenak Leioan erroldatutako 18 urtetik gorako pertsonen babesa baino ezin du jaso.
Hala ere, posible da pertsona horiek gaur egungo bide elektronikoak erabiltzea animalien tratu txarrik gabeko jaiei babesa adierazteko.
Prozedura erraza da erabiltzeko ohitura duenarentzat. Sinatu PDF bat zure ohiko bitarteko elektronikoekin, gorde eta bidali.
Sinadurak biltzeko orria PDF formatuan jaitsi dezakezu hemen klikatuz
Nor zaren egiaztatzeko horrelako bideetako bat erabili:
Neurriz kanpoko traba ekonomiko eta burokratikoak salatzen dituen berraztertze errekurtsoa aurkeztu dute.
Konparazio-azterketa batek erakusten du Leioa dela euskal udalerri handi bakarra sinadurak balioztatzea eskatzen duena, alternatiba publikorik edo doakorik eskaini gabe.
Batzorde sustatzaileak animalien aurkako tratu txarren aurkako San Bartolome jaiak blindatzeko beharrezkoak diren arau aldaketak zehazten ditu.
San Bartolome jaietan animaliekin egiten diren harria arrastatze probak (Asto Probak) kentzeko Herri Ekimenaren sustatzaileek berraztertze-errekurtsoa jarri dute Leioako Udalaren aurrean. Alkatearen azken ebazpenak eta Udal Idazkaritzaren txostena inpugnatu dituzte, kanpainako zazpi hilabeteetan bildutako 3.115 auzo-sinaduren izapidetzea geldiarazi nahi baitute.
Herri-ekimenak Asto Probak egiteari eta haien diru-laguntza publikoari amaiera eman nahi zien. Proba horietan, astotxo bakoitza 700 kiloko harri bat arrastatzera behartzen dute ahalik eta itzuli gehien egin arte, eta bizkar gainean 2 egurrezko makila ere hautsi ditzakete. Bitartean, pertsonek —baita adingabeek ere— apustuak egiten dituzte praktika horren inguruan.
Euskadin ezohikoa den hesi burokratikoa
Gatazka nagusia Udalak entregatutako sinadura guztiak «behar bezala balioztatuta» egon daitezen eskatzean datza, bide bakartzat notarioaren aurrean banaka agertzea iradokiz. Sustatzaileen arabera, neurri hori «hesi oztopatzailea» da, eta ekonomikoki onartezina edozein kolektibo herritarrentzat, 15.000 €-tik gorakoa izango bailitzateke.
Oztopo horri aurre egiteko, batzordeak erabaki zuen eskritura publikoan fede-emaile berezi bat izendatzea, Herri Ekimen Legegileen Euskal Legean oinarrituta. Hala ere, Udalak erabat baztertu du figura hori.
Errekurtsoari erantsitako txosten batek erakusten du Leioako eskakizunak anomalia isolatua direla Euskal Autonomia Erkidegoan:
20.000 biztanletik gorako 21 udalerrietatik 20k ez dute eskatzen sinadura bakoitza notario baten aurrean eguaztatuta egotea herri-ekimenak aurkezteko. 18 horietatik (Bilbo, Donostia, Barakaldo edo Getxo, kasu) sinadurak egiatatuak izatea ere ez dute eskatzen.
Bi udalerrik sinadurak balioztatzea eskatzen dute, baina alternatiba publiko eta doakoak eskaintzen dituzte: Galdakaok Udalaren beraren aurrean fede-emaileak izendatzeko aukera ematen du, eta Gasteizek, berriz, sinaduren % 90 Herritarren Arretarako Bulegoetan doan balioztatzeko aukera ematen du. Leioa da alternatibarik eskaintzen ez duen herri bakarra.
Era berean, Bizkaiko Batzar Nagusietan ekimen bat aurkezteko behar diren 5.800 sinaduren (milioi bat biztanle baino gehiago eta 16 urtetik gorakoei sinatzeko aukera ematen die) eta Leioan behar diren 18 urtetik gorakoen 2.749 sinaduren (32.000 biztanle baino gehixeago) arteko desproportzio nabaria ere aipatu dute.
Akats larriak errolda berrikustean
Helegiteak zehazten duenez, Udalak zorroztasun falta kezkagarriarekin jokatu du, 683 sinadura baztertu baititu, sinatzaileak «gaur egun erroldatuta ez daudela» argudiatuta. Sustatzaileek salatu dute Udala «gaur egungo» argazkia erkatzera mugatu dela, bilketa aldiko errolda historikoa berrikusi beharrean (2025eko iraila – 2026ko martxoa).
Gainera, udal zerrendaren berrikuspenak bere fidagarritasuna baliogabetzen duten transkripzio-akats zakarrak azaleratu ditu: erroldatze frogagarri eta historikoa duten bizilagunak baztertu dira, eta akats informatikoak daude, non izen-abizenak bat eginda agertzen diren (adib. «MILATORAÑO» edo «PAULBABOTA») edo zuzenean «IRAKURTEZIN» gisa kalifikatuak.
Irtenbide juridikoa eta arauen zehaztapena
Herritarren eskaera zalantzakoa ez izan arren (pertsona askok anakronikotzat eta animalien ongizatearen aurkakotzat jotzen dituzten jarduerak diru publikoarekin ospatzeari eta finantzatzeari uztea) eta “udal araudian ez datorren zehaztapen bat eskatzen dietela” jakin arren, sustatzaileek errekurtsoan eskatutako arau-aldaketen idazketa zehatza eranstea erabaki dute, edozein aitzakia tekniko ezabatzeko:
Animaliak Eduki eta Babesteko Ordenantza: 2. artikuluko g) atala kentzea, ordenantzatik kanpo uzten baitzituen Herri Kiroletako probak.
Diru-laguntzei buruzko Ordenantza Orokorra: Berariaz debekatzen da abereekin harria herrestatzeko probak dituen edozein jarduera diruz laguntzea.
Gizalegeari eta Espazio Publikoaren Erabilerari buruzko Ordenantza: Establezimendu eta espazio publikoen erabilera debekatzea horrelako probak egiteko.
Babes-eskaera
Idatziak formalki eskatzen dio alkateari gaitzespen-ebazpenen deuseztasuna deklaratzeko, fede-emaile bereziaren baliozkotasuna aitortzeko edo, halakorik ezean, Udal Idazkaritzari berari agintzeko bere funtzio publikoa betetzeko, hau da, sinadurak materialki alderatzeko eta balioztatzeko. Era berean, zuzentzeko epeak berehala etetea exijitzen da, errekurtso hau ebatzi arte, Leioako herritar aktiboen erabateko babesgabetasuna saihesteko.
Ruben Belandia bozeramaileetako batek adierazi duenez «Ez dago justifikazio objektiborik Leioako bizilagun batek Bilbon, Getxon edo Donostian guztiz doakoa eta irisgarria den parte-hartze eskubide bat gauzatzeko notaritza bat ordaindu behar izateko”
Arazoaren muinari buruz esan du “Leioako pertsona askok uste dutela horrelako ikuskizunak iraganekoak direla, eta animalien sufrimendurik eta entretenimendurako eta apustuetarako animalia zaurgarririk gabeko jai eta tradizioetarantz aurrera egin nahi dutela. Udalak herritarrei entzun behar die eta justifikatu gabeko trabak jartzeari utzi”.
Arazoa sinadura batzuen falta balitz, kalera aterako ginateke haien bila, baina sinadurak Notario batek balioztatzea eskatzen digute, 3.000 pertsona Notaritza batera joatea sinatzera, eta horrek 18.000 euro inguru kostatuko litzaiguke. Hori da arazoa, eta ezin da konpondu.
683 sinadura Leioan erroldatuta ez daudenei dagozkiela esan dute, eta beste 115 errepikatuta daudela. Irailetik martxora kalean jarri ditugun mahai guztietan argi utzi dugu Leioan erroldatutako pertsonentzako sinadura bilketa zela.
Erroldatuta ez dauden pertsona batzuek sinatu izana gerta daiteke, baita norbaitek behin baino gehiagotan sinatzea ere, akats baten ondorioz, edo kausaren alde gehiago egiten zuelakoan. Baina Leioan bizi ez diren ia 700 pertsona sinatu izana gehiegizkoa iruditzen zaigu. Horri gehitzen badiogu Udal Idazkaritzaren txostenean NANarekin bat ez datozen izen-abizenak daudela irakurtzean, gure susmoa are handiagoa da. Ez dakigu okertzat jo den Maria Concepcion izeneko pertsona batek Kontxi bezala sinatzea.
Horregatik eskatu diogu Udalak sinaduren egiaztatze-zerrenda ikusi ahal izatea, zeintzuk baztertu diren eta zergatik jakiteko. Baina Udalak uko egiten dio sinadura kopurua baino informazio gehiago emateari.
Herri Ekimena onartzeko arazoa sinadura batzuk falta direla izango balitz, kalera aterako ginateke berriro ere, eta maiatzaren 19rako sinadura guztiak entregatuko genituzke.
Sinadurak balioztatzea da arazoa
Baina arazoa da Udalak sinadurak balioztatzea notario aurrean egitea eskatzen duela. Nahiz eta bere komunikazio guztietan esaten duen paperezko sinadura balioztatu egin behar dela, adibidez, Notarioaren aurrean, inoiz ez du zehaztu “adibidez” horretan zer beste modu egon daitezkeen. Hain zuzen ere “adibide” horren bila, Herri Ekimen Legegilea arautzen duen euskal Legera jo genuen, zeinak 8. artikuluan “Fedemaile Berezi” baten izendapena aurreikusten duen. Pentsionisten Mugimenduak erabili duena da bere LHE berrirako, eta erabiltzea erabaki genuen, baina Udalak ez du onartu.
Udalak ez du inoiz argitu notarioaren aurrean ez ziren beste autentifikazio moduak zeintzuk ziren. Gure bilera-eskaerei ere ez die inoiz erantzun. Alkateak berak ikusi gaitu kaletik sinadurak biltzen eta ez digu esan notariorik gabe nora gindoazen.
Ea 3.000 pertsona banan-banan Notarioaren aurrean sinatzea 18.000 euro kostatuko litzaiguke. Pertsona bakoitza Notaritzara joan beharrean bere NANaren fotokopia emango baligu, kostea pixka bat baino ez litzateke jaitsiko. Gainera, gaur egun dauden iruzur guztiak kontutan hartuta, inork ez du bere NANaren fotokopia beste inori emango, bere nortasuna ordezkatzeko erabil litekeelako.
Sinadura elektronikoa da Udalak onartzen duen beste bidea, baina oraindik ez dago hain edatuta, Herri Ekimena babestu ahal izateko beste sinadura lortzeko. Izan ere, 7 hilabete hauetan jaso ditugun sinadura elektronikoak ez dira 10 baino gehiago izan.
20.000 biztanle baino gehiago dituzten 23 euskal hirietatik, 20tan ez da sinadurak balioztatzea eskatzen Herri Ekimena aurkezteko. Galdakaok bai eskatzen du, baina Fede-emaile Bereziaren figura onartzen du. Gasteizek ere eskatzen du, baina sinaduren %1erako, gainontzeko %9a Herritarrentzako Arreta Zerbitzuaren bidez egin daitekeela.
Beraz, Leioa da Herri Ekimena aurkezteko Notarioarengana joatea eskatzen duen hiri bakarra da, eta horregatik oraingo arautegia 2013an onartu zenetik ez da inolako Herri Ekimenik aurkeztu gure herrian.
Udalak Fedemaile Bereziaren figura onartzen ez badu, ezinezkoa da Herri Ekimena zuzentzea, ez baitago inolako herritarron kolektiborik hainbeste diru ordaintzeko gaitasuna duenik.
Udaletxeak benetako hesia eraiki du bere inguruan, animaliekiko tratu txarrik gabeko jaien aldeko eskaera Udal osoko bilkurara hel ez dadin, eta udal talde politikoek eskaera horri erantzun behar ez izateko, baina ezin izango du ukatu eskaera hori gehiengoa dela Leioako herritarren artean.
Udalak Asto Probak ordezkatzeko Herri Ekimena gaitzetsi du, sinadurak notario aurrean balioztatu ez zirela argudiatuta; izan ere, elkarteak «horma gaindiezina» dela dio.
Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Elkarteak publikoki salatu du Leioako Udalaren jarrera, joan den martxoaren 31n aurkeztutako 3.115 sinadurak formalki atzera bota ondoren. Ekimenaren helburua zen San Bartolome jaietan harria astoekin arrastatzeko proben (Asto Probak) ordez animalien sufrimendurik gabeko jarduerak egitea, baita tratu txarrak barne hartzen dituzten ekitaldietarako diru-laguntza publikoen amaiera ere.
Udal ordenantzak eskatzen duen erroldaren %10 aise gainditu arren (2.749 sinadura), Udalak prozesua baliorik gabe utzi du, errubrikak notario batek edo sinadura elektroniko batek balioztatu behar dituela argudiatuta. Kolektibotik diote «erabat ezinezkoa» dela 3.000 bizilagunek notariotza batera sinatzera joatea, parte hartzeko oinarrizko eskubide bat gauzatzeko. Gainera, izapide horren kostua onartezina da herritar talde batentzat.
«Parte-hartzaile gisa aurkeztu dira, baina horma bat eraiki dute, eta horren atzean parapetatu», adierazi dute plataformako bozeramaileek. «Ulertezina da Eusko Legebiltzarraren aurrean Herri Ekimen Legegile batek eskatzen duena baino ahalegin ekonomiko eta burokratiko handiagoa eskatzea».
Oztopo burokratikoak eta gardentasun falta
Era berean, Udalak «fede-emaile bereziaren» figura (Euskadiko beste instantzia batzuetan legez erabiltzen dena) errefusatu du eta aurkeztutako erroldaren zati baten baliozkotasuna zalantzan jarri du. Horren aurrean, kolektiboak babesgabetasuna salatu du, Udalak uko egin baitio baztertutako sinaduren banakatze zehatza egiteari, Udal Idazkaritzaren ziurtagiri generiko batera mugatuz.
EAEko beste udalerriekiko konparazioa
Plataformak 20.000 biztanletik gorako EAEko gainerako udalerriekin duen kontrastea nabarmendu du. 23 hiri horietatik, Leioak bakarrik eskatzen du sinadurak notario aurrean balioztatu daitezela. Galdakaok “fede-emaile bereziaren” figura onartzen du eta Gasteizek notarioarengana joatea eskatzen du sinaduren lehenengo %1erako, gainerako %9a Herritarren Arretarako Bulegoetan bideratu ahal izanik. Beste 20 hirietan, ez da sinaduren balioztatzea eskatzen.
Leioan ez da Herri Ekimenik aurkeztu 2013an araudia onartu zenetik. Animalistentzat, datu horrek baieztatzen du egungo sistemak ez duela ezertarako balio.
Aldaketa-eskakizunak
Egoera honen aurrean, Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik Ez taldeak zera eskatu dio Udaletxeari:
Parte-hartze arautegia aldatzea fede-emailearen figura onartzeko.
Sinadura kopurua jaistea biztanleen %10etik %1%era.
Animaliekin egiten diren Harria arrastatzeko probak ez baimentzea eta diruz ez laguntzea, animaliek sufritzen dituztela egiaztatzen duten albaitarien txostenek babestutako eskaera.
Administrazioaren gaitzespena gorabehera, kolektiboak azpimarratu du herritarren zati esanguratsu baten jarrera argia dela eta Udalak ezin duela «animalien sufrimenduari entzungor egiten jarraitu teknizismo legalen babespean».
Herritarrei entzutea
Kolektiboak gogorarazi du erantzukizun publikoko karguak dituzten pertsonak direla gizarte-aldaketak bultzatzeko eta erakundeak herritarren sentiberatasun gero eta handiagora egokitzeko gaitasuna dutenak. “Lehenengo eginbehar demokratikoa modu baketsu eta parte-hartzailean mobilizatzen diren auzotarrak entzutea izan beharko litzateke. Eta, pertsona guztiek animaliekiko sentiberatasun bera partekatzen ez badute ere, animalien ongizatea balio etiko eta sozial erabat legitimoa da gaur egun, eta errespetuz eta blokeo burokratikorik gabe eztabaidatzea merezi du”.
Aurrerapausua eman
Plataformak ondorioztatzen du festak eta tradizioak denborarekin eboluziona dezaketela, gizarteak beste arlo askotan egin duen bezala, eta animalien sufrimendurik gabeko jai ereduetarantz aurrera egitea “ez litzateke konfrontazio gisa ulertu behar, elkarbizitzarako, enpatiarako eta aurrerapen kolektiborako aukera gisa baizik”.
[ES] En el Día internacional para la defensa del Burro, queremos llamar la atención sobre dos Ayuntamientos que se niegan a entrar en el siglo XXI y mantienen situaciones de #maltratoanimal evidentes en sus municipios. Leioa Udala-Ayuntamiento permite y subvenciona las pruebas de arrastre de piedra con burros (Asto Probak). Ayuntamiento de Mijas no quiere eliminar los Burros Taxi.
¡¡¡BASTA YA!!!
[EUS] Astoak defendatzeko nazioarteko egunean bi udalen jarrera salatu nahi dugu, ez dutelako XXI. mendean sartu nahi. Leioako Udalak astoekin egiten diren harria arrastatzeko probak (Asto Probak) baimendu eta diruz laguntzen ditu. Mijaseko Udalak ez du Taxiarena egiten dituzten Astoak askatu nahi.
Leioa contra el Maltrato Animal ha presentado hoy ante el Ayuntamiento de Leioa las 3.115 firmas que avalan la Iniciativa Popular por unas fiestas de San Bartolomé respetuosas con los animales, que solicita la sustitución de las Asto Probak por otra actividad, y que el Ayuntamiento no organice, subvencione ni conceda autorización para el uso de espacios o edificios públicos a ninguna fiesta o evento que incluya en su programa pruebas de arrastre de piedra con animales. La reivindicación de que las pruebas de arrastre con animales desaparezcan de los programas de fiestas ya fue apoyada a través de Change.org por 11.500 firmas en 2015 y por 45.000 en 2019, pero fue ignorada por el Ayuntamiento. La diferencia es que esta vez la petición deberá tratarse y votarse en el Pleno Municipal. Esta es la primera Iniciativa Popular que se presenta ante el Ayuntamiento de Leioa, a pesar de que esta fórmula está en vigor desde 2013. Para ello se requiere un número de firmas equivalente al 10 % de las personas mayores de 18 años y residentes en Leioa (unas 2.750). La recogida de firmas se inició a primeros de septiembre, mediante mesas colocadas en la calle y establecimientos colaboradores.
3.115 sinadurek babestu dute Herri Ekimena
Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeak Leioako Udalaren aurrean aurkeztu ditu gaur animaliak errespetatzen dituzten San Bartolomeko jaien aldeko Herri Ekimena babesten duten 3.115 sinadurak. Ekimen honek eskatzen du Asto Probak beste jarduera batekin ordezkatzea, eta Udalak ez dezala antolatu, ez diezaiola diruz lagundu ezta espazio edo eraikin publikoak erabiltzeko baimenik eman ere bere programan animaliekin harria arrastatzeko probak sartzen dituen inolako festa edo ekitaldiri. Animaliekin egiten diren harria arrastatzeko probak jaietako programetatik desagerrarazteko aldarrikapena 11.500 sinadurek babestu zuten 2015ean eta 45.000k 2019an, Change.org webgunearen bitartez, baina Udalak ez zuen aintzat hartu. Aldea da oraingoan eskaera Udalbatzan eztabaidatu eta bozkatu beharko dela. Hau da Leioako Udalaren aurrean aurkezten den lehen Herri Ekimena, prozedura hau 2013tik indarrean egon arren. Horretarako, 18 urtetik gorako eta Leioan bizi diren pertsonen % 10en sinadurak behar dira (2.750 inguru). Irailaren hasieran hasi ginen sinadurak biltzen, kalean jarritako mahaietan eta establezimendu laguntzaileetan.
Muchas gracias a quienes habéis firmado o colaborado
Queremos mostrar nuestro agradecimiento a quienes han firmado esta Iniciativa Popular y a las personas que han colaborado en esta recogida de firmas, algunas de las cuales participan hoy en esta entrega de firmas. También queremos dar las gracias a los establecimientos que han sido referencia para que muchas personas pudieran firmar: las clínicas veterinarias Zaindu, Larrucea, Leioa, Gobela y Landeta, así como el Café Nhoa y el restaurante vegano Oé Bistró.
Mila esker sinatu edo lagundu duzuen guztioi
Eskerrak eman nahi dizkiegu Herri Ekimen hau sinatu duten herritar guztiei eta bereziki sinadura bilketa honetan parte hartu duten pertsonei, horietariko batzuk sinadurak eramateko ekitaldian egon direnak. Era berean, eskerrak eman nahi dizkiegu pertsona askok sinatu ahal izateko erreferentzia izan diren establezimenduei: Zaindu, Larrucea, Leioa, Gobela eta Landeta albaitaritza klinikak, Nhoa kafea eta Oé Bistró jatetxe beganoa.
Es una competencia municipal
La Diputación certifica que los animales participantes en las Asto Probak están registrados y en condiciones sanitarias para hacerlo y les da un primer permiso, pero la autorización definitiva la otorga el Ayuntamiento, cuando les permite utilizar el espacio público para llevar a cabo las Asto Probak. Además, el Ayuntamiento subvenciona las fiestas de San Bartolomé con 19.250 euros, de los que 13.000 € se materializan mediante un Convenio en el que la Comisión de Fiestas, asume compromisos en materia de igualdad, establecidos por el Ayuntamiento. Y otros 6.250 € se obtienen mediante una convocatoria para el uso del euskera en las actuaciones musicales de las fiestas de barrio. Si fuera su voluntad, el Ayuntamiento podría incluir entre las condiciones para esas subvenciones la no celebración de pruebas con animales.
Udalaren eskumena da
Diputazioak ziurtatzen du Asto Probetan parte hartzen duten animaliak erregistratuta eta osasun-baldintza egokian daudela, eta lehen baimena ematen die antolatzaileei, baina behin betiko baimena Udalak ematen die, Asto Probak egiteko espazio publikoa erabiltzeko baimena ematen dienean.
Gainera, Udalak ia 20.000 euroko dirulaguntza ematen du San Bartolomeko jaietarako. Horietatik 13.000 euro hitzarmen baten bidez gauzatzen dira. Hitzarmen horretan, Jai Batzordeak Udalak ezarritako berdintasunaren aldeko konpromisoak hartzen ditu bere gain. Eta beste 6.250 euro deialdi baten bidez lortzen dira, auzoko jaietako musika emanaldietan euskara erabiltzeko.
Udalak, hala nahi izanez gero, animaliekin probarik ez egitea sar lezake dirulaguntza horietarako baldintzen artean.
Informes veterinarios señalan el sufrimiento animal
El informe elaborado por veterinaria Teresa Gamonal, indica que un burro de unos 400 kilos, arrastrando una piedra de 700 kilos durante 20 minutos, sufrirá un estrés muscular y cardiovascular extremo.
Así mismo, constata que actualmente no hay ninguna prueba a nivel mundial regulada con équidos que implique un grado tan elevado de exigencia de trabajo anaeróbico en cuanto a intensidad, tiempo y repeticiones, debido a las posibles patologías asociadas.
El informe señala que el uso de la vara para pegar a los burros está totalmente prohibido en otras comunidades.
Aunque, según nos ha confirmado la Diputación, en 2025 no se han celebrado en Leioa pruebas de arrastre de piedra con bueyes, el informe de AVATMA demuestra que estos animales también sufren en esas pruebas.
Albaitarien txostenek animalen sufrimendua egiaztatu dute
Teresa Gamonal albaitariak egindako txostenak dio 400 kilo inguruko asto batek, 700 kiloko harria 20 minutuz arrastaka eramanda, giharretako eta bihotz-hodietako estres izugarria jasango duela.
Era berean, egiaztatu du gaur egun ez dagoela mundu osoan ekidoekin egiten den erregulatutako proba bakar bat ere, intentsitate, denbora eta errepikapenei dagokienez lan anaerobikoaren eskakizun-maila hain altua duenik, horri lotutako patologiak direla eta.
Txostenak dio astoak jotzeko makila erabiltzea guztiz debekatuta dagoela beste erkidego batzuetan.
Aldundiak baieztatu digunez, 2025ean Leioan idi-probak egin ez badira ere, argi dago animalia horiek asko sufritu egiten dutela proba horietan, AVATMAren txostenak egiaztatzen duenez.
El Ayuntamiento debe escuchar a la ciudadanía de Leioa
El Ayuntamiento de Leioa ha venido considerando hasta este momento que la programación festiva elaborada por la Comisión de Fiestas del Barrio de San Bartolomé representaba las necesidades y aspiraciones de la comunidad vecinal correspondiente, a pesar de que dedicara mucho más dinero a premios en metálico para los dueños de los burros que a juegos infantiles.
La escasa asistencia a las Asto Probak, asistencia que es escasísima si se tienen en cuenta únicamente a las personas residentes en el barrio, desmiente que dicha programación represente las necesidades y aspiraciones de la comunidad vecinal del barrio de San Bartolomé.
La Comisión de Fiestas, tiene desde 2007 una Junta Directiva formada por 4 personas de las que sólo 2 viven en Leioa.
Frente a esa realidad, el Ayuntamiento de Leioa tiene en estos momentos sobre su mesa una petición firmada por más de 3.100 personas residentes en el municipio de Leioa, que consideran que las Asto Probak deben de ser eliminadas del programa de las fiestas del barrio de San Bartolomé, y ser sustituidas por otra actividad que una, divierta y no genere sufrimiento animal.
Por lo tanto, el Ayuntamiento puede modificar su criterio y cuestionarse si subvencionar las Asto Probak contribuye o no a satisfacer las necesidades y aspiraciones de la población.
Udalak Leioako herritarrei entzutea eskatzen dugu
Leioako Udalak orain arte uste izan du San Bartolome Auzoko Jai Batzordeak prestatutako jai-programazioak auzo horretako komunitatearen beharrak eta nahiak ordezkatzen zituela, nahiz eta datu oso deigarria egon: askoz diru gehiago erabiltzen dutela astoen jabeentzako sarietarako haur-jolasetarako baino.
Asto Probetara oso jende gutxi joaten da, eta auzoan bizi diren pertsonak bakarrik kontuan hartzen badira ia inor ez da joaten. Horrek gezurtatu egiten du programazio horrek San Bartolome auzoko auzo-komunitatearen beharrak eta nahiak ordezkatzen dituenik.
Jai Batzordeak, 4 pertsonez osatutako Zuzendaritza Batzordea du 2007az geroztik, eta horietatik 2 bakarrik bizi dira Leioan.
Errealitate horren aurrean, Leioako Udalak une honetan mahai gainean dauka Leioan bizi diren 3.100 pertsona baino gehiagok sinatutako eskaera. Haien ustez, Asto Probak San Bartolome auzoko jaietako programatik kendu behar dira, eta beste jarduera batek ordezkatu behar ditu, denontzako dibertigarria eta animalien sufrimendurik eragiten ez duen jarduera batek.
Beraz, Udalak bere irizpidea aldatu eta bere buruari galdetu ahal dio ea Asto Probak baimentzeak eta diruz laguntzeak herritarren beharrak eta nahiak asetzen laguntzen duen ala ez.
Un Leioa ético y moderno para los próximos 500 años
Quienes obtienen beneficios o se divierten con el sufrimiento de los animales no van a dejar de hacerlo. Corresponde a nuestras instituciones establecer unos criterios éticos para nuestras fiestas, para el uso del dinero público y de los espacios públicos.
Leioa cumple este año 500 años como municipio independiente. Es una oportunidad inmejorable para avanzar hacia una ciudad moderna, de la que todos y todas podamos sentirnos orgullosas. Para ello hay que primar y subvencionar aquellas actividades que nos unan, y dejar de lado aquellas que son éticamente cuestionables.
Hurrengo 500 urteetarako Leioa etiko eta modernoa
Argi dago etekin ekonomikoak lortzen dituztenek edo animalien sufrimenduarekin dibertitzen direnek ez diotela utziko Asto Probak antolatzeari. Gure erakundeei dagokie irizpide etikoak ezartzea gure jaietarako, diru publikoa banatzeko eta espazio publikoak erabiltzeko.
Leioak 500 urte beteko ditu aurten udalerri independente gisa. Aukera ezin hobea da hiri moderno baterantz aurrerapausoa emateko, denok harro sentitzeko moduko herria lortzeko. Horretarako, elkartzen gaituzten jarduerak lehenetsi eta diruz lagundu behar dira, eta alde batera utzi etikoki zalantzagarriak direnak.
San Bartolomeko jaiak animaliekiko errespetuzkoak izan daitezen Herri Ekimena babesteko sinadurak aurkeztu genituen martxoaren 31an Leioako Udaletxean. Sinadurak entregatu osteko ekitaldian, Joseba Ibarretxek bertso batzuk irakurri zituen, bideoan azpitutuluekin ikus daitezkeenak.
El 31 de marzo se presentaron en el Ayuntamiento de Leioa las firmas de apoyo a la Iniciativa Popular para que las fiestas de San Bartolomé sean respetuosas con los animales. En el acto posterior a la entrega de las firmas, Joseba Ibarretxe leyó unos versos que se pueden ver en vídeo con subtítulos. Más abajo tenéis una traducción de dichos versos.
Karreju batek hogei metro inguru ditu
Izenburua: Karreju batek hogei metro inguru ditu Doinua: Mando baten gainean Irakurlea: JOSEBA IBARRETXE LETRA: Karreju batek hogei metro inguru ditu, han abereak kolpez behar du sufritu. Batek es luke joko hain gogor, hain siku, palukeriak berak hartuko balitu!
San Bartolome jaiek zer daukate aurrez? Asto triste gaixoa kolpatua indarrez! Batzuk debozioz ta pizitiak negarrez, hola jaiek ez dute santutik ezer ez.
Lehen idia eta astoa ziren lanerako, gaur ez dira erabiltzen jada horretarako. Kirol proban kolpatu beharra zertako? Alferrik sufritzea ezin hartu aintzako.
Oi gure baserritxo txikia eraitsia, modernitate ustean albora utzia. Berriz fama emateak badu garrantzia, baina ez asto baten gorputza hautsia.
Udal agintarien tropa horra heldu, eta euren presentziak jartzen gaitu ere gu. Euren jarrerak sortzen digu hainbat ernegu, horiek ez baitira inoren eredu.
Zer ote da munduan sarri gizakia? Abere atzeratua eta basatia. Karrejua izan bedi kirolen tokia, baina denok eukita tratu egokia.
Un carrejo tiene unos veinte metros
Título: Un carrejo tiene unos veinte metros. Tono: Mando baten gainean Versión en castellano (no literal)
LETRA:
Un carrejo tiene unos veinte metros, donde a un animal lo muelen a palos. Ese no pegaría tan fuerte, tan seco, si fuera él quien recibe la paliza, fijo!
San Bartolomé en fiestas ¿qué habrá que ofrezca? Un pobre y triste burrito golpeado con fuerza! Unos con devoción, el animal llorando, estas fiestas no son santas, ni que lo parezca.
Antes burros y bueyes eran de trabajo, hoy ya no se utilizan para eso, cero. En pruebas deportivas por qué tanto palo? Sufrimiento inútil, no quiero aceptarlo.
Ay! nuestro caserío esta derruido con la modernidad marginado y frío. Darle brillo de nuevo tiene su importancia pero sin que el burro quede con el cuerpo roto.
Llegan autoridades del Ayuntamiento y su sola presencia nos pone nerviosos. Sus actitudes generan gran desasosiego pues no son para nadie el mejor ejemplo.
Qué son hoy los humanos en este planeta? A menudo salvajes, atrasadas bestias. Que el carrejo sea pista de deporte donde nadie reciba nunca más un golpe.
Leioako Udalak gure udalerria sortu zenetik igaro diren 500 urteak ospatzeko metroko geltokian jarri dituen hiru karteletan, iraganari, orainari eta gure herriko pertsonei begirada bat egiten dieten irudiak biltzen dituztenetan, ez dago lekurik Asto Probentzat.
Iraganerako begiradan, XX. mendean Udaletxearen eraikinaren aurrean pertsonekin egindako harria arrastatzeko proba baten argazkia dago (Giza Probak).
Orainari begirako panelean, Herri Kiroletako probei dagozkien bi irudi ageri dira: harri-jasotzea eta Txinga erutea, eta beraiekin batera berdintasunaren aldarrikapena, Lamiakoko Maskarada, Olentzero eta Mari Domingi, munduko arrozak, Umore Azoka, jai herrikoiak edo gure auzoak lotzen dituen autobus zerbitzua agertzen dira.
Oso positiboa iruditzen zaigu proba mota horiei balioa ematea, non pertsonak ahalegintzen diren, publikoak animatzen dituen eta inork ez dituen jotzen. Guztiz kontrakoa gertatzen da Asto Probetan eta Idi Probetan.
Leioako hurrengo 500 urteetarako, gure tradizioen onena mantentzea aldarrikatzen dugu, batzen gaituzten tradizioak, eta animalien sufrimenduan oinarrituta daudenak alde batera uztea.
Bizkaiko Foru Aldundiak zehapen-jarduerak hasiko ditu 2025eko abuztuaren 22an eta 24an Leioako San Bartolome auzoko jaietan egindako Asto Probetan parte hartu zuten astoen jabeen aurka, animaliak garraiatzeko nahitaezko baimenak izapidetu ez direlako.
Informazioa Aldundiko Nekazaritza Sailak Gardentasun Atariaren bidez emandako erantzunetatik dator, Leioa Animalien Tratu Txarren aurkako plataformak egindako kontsulten ondoren.
Osasun gidarik eta mugimenduen komunikaziorik gabe
Aldundiaren arabera, ez dago inon jasota parte hartu zuten animaliak jatorriari eta osasunari buruzko aginduzko gidarekin eraman zituztenik, abereen mugimenduen berri emateko nahitaezko izapidea.
Nekazaritzako zuzendari nagusiak berak urtarrilaren 20an adierazi zuenez, “Abeltzaintza Zerbitzuan ez da inon ageri parte hartu zuten animalietatik bat ere ez zela eraman jatorriko eta osasuneko gidaren babespean, eta horrek dagozkion zehapen-jarduera administratiboak eragingo ditu”.
Indarrean dagoen araudiaren arabera, animalia bakoitza identifikatuta egon behar da, eta joan-etorriak administrazioan erregistratu behar dira, osasun-kontrolerako eta trazabilitaterako oinarrizko neurri gisa.
Ekidoen Lekualdatze-Txartelik ere ez zuten
Gainera, Foru Aldundiak otsailaren 5ean berretsi zuen asto bakar batek ere ez zuela Ekidoen Lekualdatze-Txartela (TME), kirol ekitaldi edo lehiaketetarako ekidoak lekuz aldatzea ahalbidetzen duen dokumentua.
Irregulartasun horrek esan nahi du Estatuko araudia ez dela betetzen, animalien osasun eta kontrolari dagokionez.
Animalien Osasunari buruzko Legean aurreikusitako zehapenak
Abere mugimenduen berri ez emateak 600 eta 3.000 euro arteko isunak ekar ditzake animali bakoitzeko, eta horiek ohartarazpenean gera litezke aurreko bi urteetan berrerortzea egon ezean, baina zigorra areagotu liteke zehatutako jokabidea errepikatu dela ikusiz gero.
Hori dela eta, Animaliekiko Tratu Txarren Aurkako Leioako taldeak Aldundiari eskatu dio egiazta dezala ea bere astoen mugimenduaren komunikaziorik eza ohikoa izan den zazpi jabe horietan.
2025.ean ez zen Leioan animaliekin harria arrastatzeko beste probarik egon
Plataformak positibotzat jo du, Aldundiaren arabera, 2025ean ez zela baimendu animaliekin harria arrastatzeko beste probarik herrian. Horrek esan nahi du urte osoan ez dela izan idi-probarik egin, lehen noizean behin egiten baitziren Ondizko probalekuan.
Sinadura bilketaren azken txanpa
Animaliekiko Tratu Txarren Aurkako Leioako plataformak sinadurak biltzen jarraitzen du Udalari eskatzeko San Bartolome jaietako egitarautik Asto Probak kendu eta horien ordez animalien sufrimendurik gabeko jarduerak egin ditzala.
Ekimenak udalerrian erroldatutako adineko pertsonen %10aren babesa behar du, 3.000 sinadura inguru. Orain arte 2.600 inguru bildu dira, beraz, prozesua osatu eta proba horiek 2026an errepikatzea saihesteko deia egiten die plataformak herritarrei.
5 urterekin, Andrea Arrizabalaga kazetaria bere jaioterriko Galdakaoko jaietan egiten ziren asto lasterketan egon zen lehen aldiz eta mina besterik ez zuen ikusi han. Kolpeak, oihuak, ostikadak, astoen beldurrezko begirada, malkoak astoen begietan eta bereetan. Binke aldizkarian kontatu du berriki, eta bertan azaltzen du, denborarekin, neskato hori normaltzat onartzen joan zela indarkeria hori, ez gustatzen zitzaiolako, baizik eta gizartearen parte izateko ordaindu beharreko prezioa zelako. Jaiotzen garenean enpatia hutsa gara, eta gizartea arduratzen da guregandik kentzeaz, kalterik ez egiteko dugun berezko joera ezabatuz, asto lasterketak, asto probak, idi probak, sokamuturrak edo entzierroak dibertitzeko modu legal eta onargarri bihurtzeraino.
Asto Probak egiten diren Leioako auzoko bizilagun batek gutun bat bidali zien duela gutxi udal-arduradunei, prozesu hori azaltzen zuena, Albert Banduraren Gizarte Ikaskuntzaren teoria aipatuz. Teoria horren arabera, pertsonek modu aktiboan ikasten dugu besteen jokabideak eta haien ondorioak behatuz. Bereziki, neska-mutilek jokabide bortitzak errepikatzen dituzte aurrez helduetan ikusi dituztenean. “Panpina inozoa” bezala ezagutzen den bere esperimentuak erakusten du ikusten duguna normalizatu eta imitatu egiten dugula, batez ere sozialki onartua bezala hautematen bada.
Hasiera hori Asto Probetara, Idi Probetara edo Sokamuturara eramanez, animalia baten sufrimendua ikuskizun eta dibertsio nola bihurtzen den ikusten dute horrelako ekitaldietara joaten diren gazteek (baita haurrek ere). Mezu inplizitua da izaki zaurgarri baten aurka erabilitako indarkeria aisialdi kolektiboaren izenean justifika daitekeela. Ikasketa hori ez da mugatzen animalien esparrura: gizarteari helarazten dio derrigortzea, abusua eta dominazioa jokabide onargarriak direla, eta hori bereziki larria da genero-indarkeriaren eta egiturazko beste indarkeria mota batzuen aurka borrokatzen jarraitzen dugun testuinguru sozial batean. Izan ere, artikulu honen sinatzaileek irain matxistak jasan dituzte animalien eskubideak defendatzeagatik, eta horrek indarkerien lotura adierazten du.
Zorionez, gizarteak animalien aurkako tratu txarren aurrean duen kontzientziak aurrera egin du, eta gaur egun udalerri gehienetan animalien sufrimendua ez da jaietako parte. Asto lasterketak aspaldi ez dira Galdakaoko jaien parte, Leioa aitzindaria izan zen zekorketak desagerrarazten eta, gaur egun sinestezina badirudi ere, Getxok 2018an onartu zuen animaliekin egindako jaiak diruz ez laguntzea. Andrea Arrizabalagak berak, Getxoko eta Euskadiko politikari ospetsuak bezala, jaietan animaliekin gozatzera iritsi zenak, adierazi zuen egun batean dibertitu zuenak negar egiteko gogoa ematen diola, eta gaur influencer begano nabarmena da.
Baina badira zenbait gotorleku tradizioa aitzakia gisa erabiltzen dutenak animalien aurkako tratu txarreko jarduera nabariei eusteko, abeltzainen interes ekonomikoei lotuak, jai batzordeetan parapetatuta eta beren udalen aldetik laguntza eta diru-laguntza ulergaitza dutenak, boto-emaile kopuruaren klabea baino ulertzen ez dutenak, pauso bat aurrera emateko ausardiarik gabe.
Atzerapauso nabarmeneko saiakerak era badaude, esaterako, EAJk eta PSEk Eusko Legebiltzarrean tramitera onartu duten zezen-ikuskizunak sustatzeko lege-proposamena, non neska-mutilek txakurra baino pixka bat handixeagoak diren txahalez abusatzen duten.
Ikuskizun horiek ezabatu egin ziren alderdi horiek aurretik onartutako araudien bidez, bai Animalien Ongizatearen Euskal Legea onartzean, bai hainbat udaletan –Galdakaotik hasi eta berrienera, Santurtzira– egindako lanaren bidez, animalien tratu txarrik eta zezenketa-ikuskizunik gabeko udal-ordenantzekin, erakutsiz kargu politikoetan dauden pertsonen sentikortasuna dela aldaketak egiten dituena, eta ez siglak.
Lege-proposamen honen aurkako protesta sozialek, bai eta animalien aurkako tratu txarrak Leioako eta Getxoko jai guztietatik desagertzeko martxan dauden herri-ekimenek ere, aukera ematen diete herritarrei adierazteko beldurra, mina eta animalien sufrimendua ezin direla gure jaien parte izaten jarraitu. Gainera, praktika horiek XXI. mendean onargarriak ote diren hausnartzeko eta erabakitzeko aukera ematen diete erakundeei.
Artikulu hau Lola Azpitarte, Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeko bozeramaleak eta Nerea Landa, Getxoko Sokamuturra Ez taldeko bozeramaleak idatzi dute
Probalariak duela gutxi publiko egin zuten albaitaritza eta etologia txostena irakurri gabe kritikatu izana deitoratu dute
Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik EZ kolektiboak erabat ukatu ditu Ander Urra probalariaren akusazioak; Bizkaia Irratian egindako elkarrizketa batean adierazi zuen elkarteak Asto Probei buruz zabaldutako bideoak manipulatuta zeudela. Erakunde animalistak dio grabazioak editatu gabe bidali zizkiotela Teresa Gamonal albaitari eta etologoari, ekidoen ongizatean aditua denari. Haren txostenaren arabera — https://labur.eus/astoprobak helbidean argitaratua ——, animaliek “estres muskular eta kardiobaskular izugarria” jasaten dute proba horietan.
Ruben Belandia kolektiboko bozeramaileak azpimarratu du ETBko bideoek argi eta garbi erakusten dituztela astoei emandako kolpeak, bere ikus-entzunezko materialean jasotakoarekin bat eginez. Gardentasuna indartzeko, elkarteak probetan grabatutako 54 bideoak argitaratu ditu https://labur.eus/AstoProbakBideoak webgunean eskuragarri, eta azpimarratu du sare sozialetan zabaldutako bideo-laburpenak “ez duela manipulatutako irudi bakar bat ere”.
Animalisten iritziz, probalariaren adierazpenek frogatzen dute ez duela txosten teknikoa irakurri, zeinak nabarmentzen baitu “munduan ez dagoela ekidoekin egiten den beste froga arauturik hainbeste denboran hainbeste ahalegin eskatzen dienik”. Beste lehiaketa batzuetan ere makila erabiltzea debekatuta dagoela ere adierazten da, eta hori hemen baimentzen da.
Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeak Herri Kirolak bezala ezagutzen diren pertsonek protagonizatutako euskal kirol tradizionalak aldarrikatzen ditu. Pertsona horiek euskal herriaren ahalegina, nortasuna eta hobetzeko espiritua irudikatzen dute, baina, bere ustez, animaliekin egindako harri-arrastatze probak ez dira kirola, euskal gizartearen egungo balioekin bateraezina den “tratu txarren ikuskizuna” baizik.
Leioa animaliekiko tratu txarrik EZ taldeak Euskadiko Herri Kirol Federakundeari eskatu dio animaliekin egindako harri-arrastatze probak kentzeko
Leioa Animaliekiko Tratu Txarrik Ez kolektibo herritarrak Euskadiko Herri Kirol Federakundeari eskatu dio animaliekin egiten diren harri-arrastatze probak (Asto Probak, adibidez) kentzeko, animalien ongizateari buruzko egungo araudien aurkako tratu txar fisiko eta psikologikoa dakartelakoan.
Federakundeari bidalitako gutunean, kolektiboko ordezkariek, Ruben Belandiak eta Lola Azpitartek, gainera, abuztuan Leioan egindako Asto Probetan ikusitako hainbat irregulartasun salatzen dituzte, besteak beste, 700 kiloko harria erabili izana, astoak jotzeko makilak erabili izana, eta animalien sufrimenduaren zantzu nabarien aurrean epaileak esku hartu ez izana. Era berean, ohartarazi dute adin txikikoak daudela “izaera bortitzeko” ikuskizunean, eta balizko irregulartasunak dituzten apustuak egiten direla, baita adin txikikoen parte-hartzearekin ere.
Animaliek lehiaketa horietan pairatzen duten mina, estresa eta nekea agerian uzten duten albaitaritza-txostenetan babesten ditu salaketak kolektiboak, eta gogorarazi du 9/2022 euskal Legeak animaliak izaki sentikortzat hartzen dituela. Hori dela eta, animaliekin egiten diren proben ordez, pertsonekin egiten diren harri-arraste-probak (Giza Probak) soilik egiteko eskatu dute, Nafarroako Herri Kirol Federakundearen adibideari jarraiki.
“Ezin da tradizioaz hitz egin, betikotzen dena sufrimendua denean”, dio kolektiboak. “Euskal Herriak gizarte aurreratua eta errukiorra izan nahi du, eta horretarako animalien tratu txarrak ezabatu behar dira gure ohituretatik”
Azkenik, Leioa Animaliekiko Tratu Txarrik Ez taldeak bilera eskatu du Euskadiko Herri Kirol Federakundearekin, salatutako gertaerei buruz hitz egiteko eta praktika horiek desagertzeko bidean aurrera egiteko.
1.- Euskadiko Herri Kirol Federakundeak animaliekin egiten diren harria arrastatzeko proba ofizialak antolatzen ditu eta epaileak bidaltzen ditu beste entitate batzuek antolatzen dituzten probetara.
2.- Antolatzen dituen gainerako lehiaketek pertsonak dituzte protagonista. Haren webgunean ikus daitezke: https://www.herrikirolak.eus/eu/
3.- San Bartolome auzoko jaietan ospatzen diren Asto Probak animaliei tratu txarrik eragiten ez dien beste jarduera batekin ordezkatzea eskatzeko Leioako Udalaren aurrean Herri Ekimen bat aurkezteko sinadura bilketarekin jarraitzen dute animalistek. Era berean, eskatu dute Udalak ez dezala diruz lagundu, baimendu edo espazio edo eraikin publikoak erabiltzeko baimenik eman animaliekiko harri-arrastatze probak egiteko.
Leioako Facebookeko talde batean, Olentzeroa daraman gurditik tiratzeko asto baten erabilera eta Asto Probetakoa alderatzen zituen eztabaida baten barruan, pertsona batek adierazi zuen Adimen Artifizialari (AA) zera galdetu ziola:
1.- 150 kilo inguruko pisua duen eta gainean 125 kg inguruko pertsona daraman orga batetik tiratuz, astoaren indarraren gutxi gorabeherako kalkulua zein izango litzateke?. Hona hemen AAren erantzuna:
Astoak 7 eta 12 kilo-indar (kgf) arteko trakzio-indar jarraitua erabili behar du gurdia leku lauan edo zailxeago batean eroso mugitzeko.
2.- Zenbatekoa izango litzateke 700 kg-ko harri bat herrestan eramateko indarraren kalkulua? Hona hemen AAren erantzuna:
700 kg-ko harri bat lurrean arrastatzeko, 350 eta 500 kilo-indar (kgf) arteko arraste-indarra beharko litzateke.
Emaitza horiek kontsultatu genituen Teresa Gamonalekin, ekidoen ongizatean espezializatutako albaitari eta etologoarekin, Asto Probei buruzko txostenaren egilearekin, eta kontatu zigun berak ere galdetu ziola AAri zer gertatuko litzatekeen 400 kiloko asto batek 14 minutuz (20 minutuko proba, atsedenaldi uneak kenduta) 700 kiloko harria arrastaka eramango balu, eta AAren erantzuna hau izan zen:
Ez da komeni animaliari hori eskatzea.
Facebookeko eztabaidan beste pertsona batek ere parte hartu zuen, «animaliak gure dibertimendurako erabiltzea tratu txarrak direla» adieraziz. «Espezismoa da. Asto gainean ibiltzea Olentzeroren papera egiteko, asto herrestatzea, eta baita gure gozamenerako edo onurarako animaliak haztea ere. Nahiko penagarria da dena. Eta eboluzionatzetik oso urrun gaude. Baina pausoz pauso. Nola pozten naizen animaliekiko tratu txarren aurkako plataforma Leioan sortu delako San Bartolomeko basakeriarekin amaitzeko. Izugarri harritzen nau jendeak, albaitari eta aditu batek esan arte, sufrimendua beste izaki bizidun baten begietan ezin ikusteak. Zein momentutan galdu genuen enpatia?».
Beste pertsona batek zera galdetzen zion bere buruari: Zer behar dugu guk izaki bizidun horiek tratu txar horretara makurtzeko? Zer eskubide dugu horretarako? Tradizio bat dela? Benetan? Eta duela gutxi hil den Jane Goodall-en irudi hau eransten zuen, esaldi honekin: «Mundua leku hobea izan dadin, gure bizitzen dohaina erabiltzeko aukera dugu«.
AAri buruzko jatorrizko irudia: Mike MacKenzie / Flickr / Creative Commons,
Este es nuestro nuevo logotipo, que refleja lo que queremos proteger, sin reproducir imágenes de Maltrato Animal que hacen daño a la vista y al corazón.
Gure logo berriak babestu nahi duguna ondo adierazten du, begietan eta bihotzean min egiten duten irudiak errepikatu gabe.
Leioako animalistek gaur hasiko dute Leioan bizi diren pertsonen sinadura bilketa, Herri Ekimen baten bidez Udalari proposatzeko Asto Probak ordezkatu daitezela sufrimendurik sortzen ez duen jarduera batekin, batasuna eta dibertimendua sortuko duen jarduera, alegia.
Udalak animaliekiko harri-arrastatze probarik ez antolatzea, ez diruz laguntzea, ez baimentzea ere eskatu dute.
Leioan, animaliekin egindako harri-arrastatze probak udalerriko landa-iraganaren isla dira, baina eztabaida sortu dute 2007az geroztik, ATEA (Animalien Tratu Etikoaren aldeko Elkartea) elkartearen salaketa baten ondorioz, Udalak Txopoeta auzoko jai-batzordearekin erabaki baitzuen astoekin edo poniekin proba gehiago ez egitea.
Ondiz eta Santimami auzoek, euren jaietan idi-probak sartzen zituztenak, egiteari utzi zioten 2018 eta 2022an, baina San Bartolome auzoan Asto Probak mantentzen dira, animalistek gogor kritikatzen dituztenak. Azaltzen dutenez, horietan, inoiz 480 kilo baino gehiago pisatzen ez duen asto batek 700 kiloko harri bat mugitu behar du, zenbat eta urrunago eta azkarrago. Horretarako, makilakaden poderioz ikasi ondoren, proba egiten duten bitartean, orgariek 2 makila ere hautsi ditzakete astoaren bizkarrean. Eta hori guztia, jabeak sari bat eskura dezan eskudirutan eta gutxi batzuk diberti daitezen sufritzen ikusiz.
Leioa Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeko bozeramailea den Ruben Belandiak azaldu duenez, “animaliekin egiten diren arrastatze-probak jaietako programetatik desagerrarazteko eskaera 11.500 sinadurek babestu zuten 2015ean Change.org-en eta 45.000k 2019an. Udalak ez zituen aintzat hartu, Leioan bizi ez diren pertsonek ere sinatzen zutelako. Hori dela eta, Leioan erroldatutako pertsonen paperezko sinadurak biltzeko asmoa geneukan. Baina, Getxoko azken esperientziaren aurrean, non Sokamuturra Ez-ek bildutako udalerriko pertsonen paperezko sinadurak ere ez baitzituen aintzat hartu bere Udalak, Udalbatzak gure eskaerak eztabaidatu eta bozkatu behar izatera behartuko zuen formula bat aukeratu genuen.”
Formula hori Leioako Udalaren Araudi Organikoa eta Herritarren Partaidetzakoaren 131. artikuluan ezarritakoa da. Horren arabera, herritarrek Herri Ekimena gauzatu ahal izango dute, udal-eskumenaren arloko akordio- edo jarduera-proposamenak edo araudi-proiektuak aurkeztuz. Horretarako, adinez nagusi diren eta udalerrian erroldatuta dauden pertsonen % 10aren behar bezala egiaztatutako sinadura bildu behar dituzte. Ekimena Udalaren Osoko Bilkuran eztabaidatu eta bozkatu beharko da.
3.000 sinadura
Eustaten datuen arabera, Leioak 32.448 biztanle zituen 2024. urtearen hasieran, eta horietatik 6.138 0 eta 19 urte bitartekoak ziren. Azken horiek baztertuta, 26.310 adin nagusiko geratuko lirateke gutxienez. Horiei 2024tik izandako hazkundea gehitzen badiegu, baitai 18 edo 19 urte dituztenak ere, gutxienez 3.000 sinadura behar dira ekimena aurkeztu ahal izateko.
Kopuru hori lortzeko, gaurtik aurrera sinadurak biltzeko mahaiak jarriko dituzte herriko hainbat puntutan.
Eskaerak
Hau da Herri Ekimenaren bitartez, Leioako Udalari eskatzen diotena:
1.- Asto Probak batu eta dibertituko gaituen jarduera batekin ordezkatzea, sufrimendurik gabe.
2.- Udalak ez dezala antolatu, ez diezaiola diruz lagundu ezta espazio edo eraikin publikoak erabiltzeko baimenik eman ere bere programan animaliekin harria arrastatzeko probak sartzen dituen inolako festa edo ekitaldiri.
Aurrera egiteko aukera
Leioa Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeko bozeramailea den Lola Azpitartek azaldu duenez “Herri Ekimen hau sinatzeak San Bartolomen animaliak errespetatuko dituzten jaiak sortzeko aukera ematen digu, guztiok goza ditzagun. Inguruko beste udalerri batzuk animaliekin egindako ikuskizunak ezabatuz egiten dute aurrera, eta Leioak ere egin dezake. Bada garaia elkarrekin Leioa etikoago eta modernoago baterantz aurrera egin dezagun.”
Hori dela eta, Leioan erroldatutako adin nagusiko pertsona guztiei dei egin die bere sinadurarekin Herri Ekimen hau babesteko.
Sinadurak biltzeko kanpainaren kartela
Kartelak orain arte Leioako San Bartolome auzoko jaiak izan direna alderatzen du, asto bati kolpeka ari den gurdigile baten irudiarekin, eta izan litezkeenak, Giza Probak izeneko pertsonekin egindako harri-arrastatzearen irudiarekin, kasu honetan neskak protagonista direla, zehazki Harriti Giza Proba taldearenak.
Leioako bizilagun batek astoak Asto Probetan parte hartzeko nola prestatzen dituzten konfirmatu digu
Animaliak erabiltzen dituzten zirkuak debekatuta daude Euskadin 2022tik. 2012az geroztik, hainbat udaletan debekatzen ari ziren. 2013an Catalunyak egin zuen. Eta 2024an debekaturik geratu ziren Espainiako estatu osoan, 2019tik diru-laguntzak jasotzeari utzi baitzion.
Txikiak garenetik, zirkura joaten gara, han erakusten dizkiguten animalia sinestezinekin eta giza portaeraren imitazio absurdoan egiten dakiten gauzekin bat eginik.
Hala ere, txikitan ezagutzen ez duguna eta helduen motu proprioa ezagutzen ez duguna da animalia horiek asetzeraino gaizki tratatuak direla elefante batek, adibidez, hanka bat altxatzea edo lehoi batek suzko zirkulu batetik salto egitea lortzeko. Benetan merezi al du tratu hori elefante batek hanka bat nola igotzen duen ikusteko?
Leioa animaliekiko tratu txarrren kontrako plataformakook betidanik pentsatu dugu astoek harria arrastatzen ikasteko jasaten duten prozesua zirkuetako animaliek jasaten dutena bezalakoa dela. Errepikatzen diren jipoiek behartzen dute astoa harria ahalik eta azkarren eta urrunen eramatera. Kolpeekin batera, oihuak ere astoa beldurtzeko erabiltzen dira.
Leioako bizilagun batek gure usteak baieztatu dizkigu. Festak baino egun batzuk lehenago ikusi zuen, eta honela kontatu digu:
Lehengo egunean ikusi nuen asto koitadu bati nola ematen zioten makilarekin harri handi bat eraman dezan. Izugarria. Oihukatu egin nien, baina begiratu ere ez zuten egin.
San Bartolometik etorrita, Peruri auzoko lehen baserriaren ondoko lursailean zeuden.
Ileak tente jarri zitzaizkidan. Ezin nuen sinetsi.
Peruri San Bartolometik gertu dagoen auzoa da. Baserri batzuetan astoak dituzte eta asto horiek harri-arrastatze probetan parte hartzen dute (Asto Probak).
Perurin bizi diren edo bizi izan diren pertsona batzuk San Bartolome auzoko Jai Batzordeko kideak dira, eta handik sartzen dituzte asto probak auzoko jaietako egitarauan, eta ziurtatzen dute astoen jabeentzako sariak dirutan izatea.
Lola Azpitarte, Animalien aurkako tratu txarren aurkako Leioako bozeramailearen gutuna 2025/08/29ko El Correo n :
Animaliei tratu txarrak eragiten dizkieten festak.
Nire etsipena erakutsi nahi diet animaliak hazten dituzten pertsona horiei, kasu honetan astoak eta behiak, gero onura bat ateratzeko froga mingarrietan parte hartera behartzen dituztenak, hala nola, asto probak, sokamuturrak eta gure politikariek tradiziotzat hartu eta diruz laguntzen dituzten guztiak, eragiten duten sufrimendua kontutan hartu gabe.
Eboluzionatu egin dugu, iraganak atzean geratu beharko zukeen, eta are gehiago gure garaiei ez dagozkien horrelako krudelkeriak.
Animaliekiko Tratu Etikoaren aldeko Elkarteak (ATEA) 1993tik egiten du lan animalia guztien eskubideen alde eta animalien sufrimenduan oinarritutako festak desagerraraztearen alde.
2015eko urrian ATEA elkarteko ordezkariek 10.000 sinadura entregatu zituzten Leioako Udalean, udalerriko auzoetako jaietako animaliekin egindako idi probak eta asto proba guztiak ezabatzea eskatzeko. Azkenean, 11.500 sinadura bildu ziren.
Sinadurak ematean egin zituzten adierazpenetan, ATEA elkarteko ordezkariek azaldu zuten Leioa hiri aitzindaria izan zela bere garaian, 2005ean zekorketa bat (zekorrekin egindako zezenketa, urte bat edo biko behi kumeekin) egitea debekatu zuelako .
Gainera, ATEAK zabaldutako irudi honetan ikus daitekeenez, elkarte horrek Leioako Txopoeta auzoan 2007ko irailaren 29an egindako asto eta poniekin egindako harria arrastatze proben aurkako protesta-idazki bat aurkeztu zuen.
Orduan Eneko Arruebarrena buru zuen Leioako Udalak, salaketa aztertu ondoren, 2008ko otsailean ATEA elkarteari jakinarazi zion Txopoeta auzoko jai batzordearekin akordioa lortu zuela «astoak edo poniak erabili behar diren proba gehiago ez egitearen zentzuan».
Harrezkero ez da inoiz horrelako proba gehiagorik egin auzo horretan, baina, hala ere, jai jendetsuak izaten jarraitu du.
2015ean, sinadurak entregatzean, ATEAK Leioako Udalari eskatu zion 2005ean zekorketa debekatzeko neurriek izan zuten izaera aitzindariari eta La Txoperako Jai Batzordearekin lortutako akordioari berriz heltzeko asto eta poniekin harri-arrastatze probak ez egiteko.
2018tik, Ondiz auzoko jaietan horrelako probak sartzeari utzi zion Udalak, zuzenean berak antolatzen baitzituen. Idi-probak barne hartzen zituen auzoko beste Jai Batzordeak, Santimamikoak, pandemiaren ondoren egiteari utzi zion. Herriko jai orokorretan, beste herri kirol batzuk ere egiten dira, baina inoiz ez da egin animaliekin arrastatze-probarik.
2019an, Udalak Animaliak edukitzea eta babestea arautzen duen Ordenantza berria onartu zuen. Bere hitzaurrean adierazten zenez, kontuan hartu behar dugu animaliek sentitzeko duten gaitasunaren egiaztapen zientifikoa, eta edozein izakiren ankerkeria eta sufrimendu premiagabekoa gutxitzen duen gizarte baten aldeko sentiberatasun eta herritarren eskaera handiagoak animalien ikuspegi sozial eta legal berri baterantz garamatzala, ez jabetzaren xede diren ondasun soiltzat, baizik eta izaki sentikortzat, Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Tratatuaren 13. artikuluak espreski adierazten duen bezala.
Lisboako Tratatuak animalien defentsarako politika publiko integralak martxan jartzeko betebeharra ezarri zien Europar Batasuneko estatu kideei, animaliak izaki sentikorrak direla eta ez gauza hutsak oinarritzat hartuta. Ulertzen da animaliak plazera eta mina sentitzeko gai direla, eta animaliak izaki sentikorrak direnez, eta ezaugarri hori kontuan hartuta, ezin direla objektu huts gisa tratatu.
Ordenantza horretan jasotako adierazpenak ez dirudi bateragarria denik San Bartolome auzoko jaietan egiten diren Asto Probak egitearekin.
Animalien aurkako tratu txarrakdesagertu egin behar dira jaietako programetatik, espazio publikoetatik eta diru-laguntza publikoetatik, eta ahulenen sufrimenduan oinarritzen ez diren beste jarduera batzuekin ordezkatu behar dira.
2009an Kolonbian egindako zekorketa bati dagokio argitalpen honetan irudi nabarmen gisa agertzen den argazkia, eta Patton da egilea.
Duela 50 urte aitona-amonek bilobak zezenketak ikustera eramaten zituzten bezala, ikuskizun krudel horretara zaletu zitezen bilatuz, Leioako San Bartolome auzoko asto probetako antolatzaileek ere beren seme-alabak eraman ohi dituzte beren senideek parte hartzen duten Asto Probak ikustera, ikuskizuna betikotu eta normaltzat jo nahian, non astoak sufritu egiten duen, jabeek dirua irabaz dezaten.
Baina auzoko beste neska-mutiko batzuek izututa begiratzen diote udako beren jaiak minez tindatzen dituen ikuskizunari.
Atzo, Leioako neska-mutil batzuek Asto Proben kontrako kartel koloretsuak prestatu zituzten eta probak grabatzera joan ziren Sokamuturra ez , Leioa animaliekiko Tratu Txarren aurka, Veganas Unidas , De Naturaleza Animal eta beste talde batzuetako pertsonei eman zizkieten.
Beren xalotasunarekin begi-bistakoa dena gogorarazten digute: astotxoek ez dute sufritu behar: ez dute nahi astotxoak 20 minutuz kolpeka bueltak ematen 700 kiloko harria arrastaka ibiltzera behartuak izaterik.
Ez da dibertsioa, tratu txarra da.
Bere ahotsak eztitasunez eta itxaropenez betetzen gaitu, etorkizuna jai alaiez, tratu txarrik gabe, izaki bizidun guztienganako begirunez eta arretaz beterik izango den esperantzaz.
Bada beste itxaropen motibo bat ere: duela 50 urteko aiton-amonek ahalegin handia egin arren, Bilboko zezen plaza hutsik dago egun gehienetan.
Leioa contra el Maltrato Animal 
