Tauromakiaren eta animaliekiko Tratu Txarren Albaitari Abolizionisten Elkarteak (AVATMA), zeina 600 albaitari baino gehiagok osatzen baitute, bere egin du Teresa Gamonal adituak 2025eko irailean egindako txostena, Asto Probak izenarekin ezagutzen diren astoekin egiten diren harria arrastatzeko probetan animalien sufrimenduari buruz.
Ikerketak ondorioztatu duenez, animaliei ezartzen zaizkien zigor fisikoa eta neurrigabeko ahalegina ez dira bateragarriak haien ongizatearekin.
Txostena atzo argitaratu zen AVATMAren webgunean:
Albaitarien elkartearen erabaki honek garrantzi berezia du, Leioako Udalak San Bartolome auzoko jaietan egiten diren Asto Probak animaliei sufrimendurik eragiten ez dien beste jarduera batekin ordezkatzea proposatzen duen Herri Ekimena eztabaidatu eta bozkatuko baitu ostegun honetan, uztailak 23, (9:00, Kultur Leioa eraikina) egingo den udal osoko bilkuran.
Joan den uztailaren 14an, hain zuzen ere, euskal zientzia, kultura eta gizartearekin lotutako pertsonen manifestu bat aurkeztu zen, eta Leioako Udalari eskatu zion ez ditzala alde batera utzi Asto Probetan astoek jasaten duten sufrimenduaren ebidentzia zientifikoak, eta aukera hau baliatu dezala Leioa etikoago eta modernoago baterantz aurrera egiteko, hurrengo 500 urteetako Leioarako tradizio berri bat ezarriz: animaliekiko errespetua.
Manifestuaren testua lotura honetan irakurri eta sina daiteke:
https://labur.eus/AstoProbakManifestua
Sinatzaileen zerrenda (341 une honetan) lotura honetan kontsulta daiteke:
https://labur.eus/AstoProbakSinatzaileak
Ekidoen etologian eta ongizatean aditua den albaitari ospetsua den Gamonalen txostena 2025ko Leioako Asto Probetako 54 bideoren analisian oinarritzen da. Astoetan behar ez den sufrimendua eragiten duten faktore anitz identifikatu zituen adituak.
Txostenaren funtsezko aurkikuntzak
- Muturreko esfortzua: Asto Probak intentsitate handiko jarduera anaerobikoa da, eta horrek esan nahi du esfortzu handia egin behar dela denbora laburrean. Astoek 400 kg inguru pisatzen dute, eta 700 kg-ko harria arrastatzen dute, adibidez, 15 segundoko errepikapenetan 6 segundoko atsedenarekin, 20 minutuz guztira. Atseden-denbora kenduta ere, esfortzua 14 minutuz luzatzen da, ekidoekin araututako beste proba batzuen iraupen maximoko 3-6 minutuak baino dezente denbora luzeagoa. Gamonalen arabera, ahaleginaren luzapen horrek justifikaziorik gabeko sufrimendua eragiten die astoei.
- Minaren eta estresaren zantzuak: Astoek «mugiezintasun estoikoarekin» erreakzionatzen dute estresari aurre egiteko, eta jokabide horrek harraparien aurrean ahul ez izaten laguntzen die. Horregatik, ondoeza bere gorputz- eta aurpegi-adierazpenen bidez identifikatu behar da. Asto Probetan, astoek harriari tira egiten diotela ikusi zuten burua oso altxatuta, eta hori estres, beldur eta ihes egiteko gogoaren adierazle da. Txostenak beldurrak eragindako saihesteko adierazpenak ere aipatzen ditu, hala nola makilaren aurrean burua kentzea, baita aurpegian mina edo ondoeza adierazteko adierazpenak ere, hala nola, sudur-hobien inguruko tentsioa, belfoen gaineko zimurrak eta “bekaina” goratuta duten begiak.
- Zigor fisiko eta psikologikoak: Txostenak Asto Probetan erabilitako hainbat zigor-mota deskribatzen ditu. Garrasiek saihesteko erreakzioak sortzen dituzte astoetan, garrasia minarekin lotzen duen aurretiko entrenamendu baten ondorioz. Uhalei tirakadak eta makilarekin edo akuiluarekin emandako kolpeak ere ikusten dira. Adituak azpimarratu du Herri Kirolen Federazioaren araudiak makila erabiltzeko aukera ematen duela. Jokabide hori ez dator bat Valentziako Erkidegoko araudiarekin, han makila erabiltzea animalien aurkako tratu txartzat hartzen baita. Azkenik, zerra bat erabiltzen da, metalezko pieza horzdun bat, astoaren sudur hezurraren gainean jartzen dena, presioaren mina ezabatzen ez duen zinta batez estalia.
Animalien ongizatearen garrantzia
Albaitariaren arabera, zigorraren ondoriozko beldur edo minean oinarritzen diren jarduerak, estres maila altuak dakartzatenak, bateraezinak dira animalien ongizatearekin. Gainera, Teresa Gamonalek gogorarazi du 17/2021 Legeak animaliak izaki sentikortzat hartzen dituela, eta horrek esan nahi duela haien ongizatea fisikoa ez ezik emozionala ere badela. Animalien Osasunaren Munduko Erakundeak (OMSA-OIE) ere lan ekidoei sufrimendua eragiten dieten jarduerak ekiditea gomendatzen du.
Txosten osoa euskaraz eskuratzeko, lotura honetara jo:
https://labur.eus/AstoProbakEUS
Bertan Teresa Gamonalen curriculumaren laburpena ere irakur daiteke.
Leioa contra el Maltrato Animal 