Etiqueta: Manifestua

Categorías
Euskara

AVATMA elkarteak, 600 albaitari baino gehiagok osatua, Asto Probetako animalien tratu txarrei buruzko txostena babestu du

Tauromakiaren eta animaliekiko Tratu Txarren Albaitari Abolizionisten Elkarteak (AVATMA), zeina 600 albaitari baino gehiagok osatzen baitute, bere egin du Teresa Gamonal adituak 2025eko irailean egindako txostena, Asto Probak izenarekin ezagutzen diren astoekin egiten diren harria arrastatzeko probetan animalien sufrimenduari buruz.

Ikerketak ondorioztatu duenez, animaliei ezartzen zaizkien zigor fisikoa eta neurrigabeko ahalegina ez dira bateragarriak haien ongizatearekin.

Txostena atzo argitaratu zen AVATMAren webgunean:

Asto Probak: Arrastre de piedra con burros

Albaitarien elkartearen erabaki honek garrantzi berezia du, Leioako Udalak San Bartolome auzoko jaietan egiten diren Asto Probak animaliei sufrimendurik eragiten ez dien beste jarduera batekin ordezkatzea proposatzen duen Herri Ekimena eztabaidatu eta bozkatuko baitu ostegun honetan, uztailak 23, (9:00, Kultur Leioa eraikina) egingo den udal osoko bilkuran.

Joan den uztailaren 14an, hain zuzen ere, euskal zientzia, kultura eta gizartearekin lotutako pertsonen manifestu bat aurkeztu zen, eta Leioako Udalari eskatu zion ez ditzala alde batera utzi Asto Probetan astoek jasaten duten sufrimenduaren ebidentzia zientifikoak, eta aukera hau baliatu dezala Leioa etikoago eta modernoago baterantz aurrera egiteko, hurrengo 500 urteetako Leioarako tradizio berri bat ezarriz: animaliekiko errespetua.

Manifestuaren testua lotura honetan irakurri eta sina daiteke:

https://labur.eus/AstoProbakManifestua

Sinatzaileen zerrenda (341 une honetan) lotura honetan kontsulta daiteke:

https://labur.eus/AstoProbakSinatzaileak

Ekidoen etologian eta ongizatean aditua den albaitari ospetsua den Gamonalen txostena 2025ko Leioako Asto Probetako 54 bideoren analisian oinarritzen da. Astoetan behar ez den sufrimendua eragiten duten faktore anitz identifikatu zituen adituak.

Txostenaren funtsezko aurkikuntzak

  • Muturreko esfortzua: Asto Probak intentsitate handiko jarduera anaerobikoa da, eta horrek esan nahi du esfortzu handia egin behar dela denbora laburrean. Astoek 400 kg inguru pisatzen dute, eta 700 kg-ko harria arrastatzen dute, adibidez, 15 segundoko errepikapenetan 6 segundoko atsedenarekin, 20 minutuz guztira. Atseden-denbora kenduta ere, esfortzua 14 minutuz luzatzen da, ekidoekin araututako beste proba batzuen iraupen maximoko 3-6 minutuak baino dezente denbora luzeagoa. Gamonalen arabera, ahaleginaren luzapen horrek justifikaziorik gabeko sufrimendua eragiten die astoei.
  • Minaren eta estresaren zantzuak: Astoek «mugiezintasun estoikoarekin» erreakzionatzen dute estresari aurre egiteko, eta jokabide horrek harraparien aurrean ahul ez izaten laguntzen die. Horregatik, ondoeza bere gorputz- eta aurpegi-adierazpenen bidez identifikatu behar da. Asto Probetan, astoek harriari tira egiten diotela ikusi zuten burua oso altxatuta, eta hori estres, beldur eta ihes egiteko gogoaren adierazle da. Txostenak beldurrak eragindako saihesteko adierazpenak ere aipatzen ditu, hala nola makilaren aurrean burua kentzea, baita aurpegian mina edo ondoeza adierazteko adierazpenak ere, hala nola, sudur-hobien inguruko tentsioa, belfoen gaineko zimurrak eta “bekaina” goratuta duten begiak.
  • Zigor fisiko eta psikologikoak: Txostenak Asto Probetan erabilitako hainbat zigor-mota deskribatzen ditu. Garrasiek saihesteko erreakzioak sortzen dituzte astoetan, garrasia minarekin lotzen duen aurretiko entrenamendu baten ondorioz. Uhalei tirakadak eta makilarekin edo akuiluarekin emandako kolpeak ere ikusten dira. Adituak azpimarratu du Herri Kirolen Federazioaren araudiak makila erabiltzeko aukera ematen duela. Jokabide hori ez dator bat Valentziako Erkidegoko araudiarekin, han makila erabiltzea animalien aurkako tratu txartzat hartzen baita. Azkenik, zerra bat erabiltzen da, metalezko pieza horzdun bat, astoaren sudur hezurraren gainean jartzen dena, presioaren mina ezabatzen ez duen zinta batez estalia.

Animalien ongizatearen garrantzia

Albaitariaren arabera, zigorraren ondoriozko beldur edo minean oinarritzen diren jarduerak, estres maila altuak dakartzatenak, bateraezinak dira animalien ongizatearekin. Gainera, Teresa Gamonalek gogorarazi du 17/2021 Legeak animaliak izaki sentikortzat hartzen dituela, eta horrek esan nahi duela haien ongizatea fisikoa ez ezik emozionala ere badela. Animalien Osasunaren Munduko Erakundeak (OMSA-OIE) ere lan ekidoei sufrimendua eragiten dieten jarduerak ekiditea gomendatzen du.

Txosten osoa euskaraz eskuratzeko, lotura honetara jo:

https://labur.eus/AstoProbakEUS

Bertan Teresa Gamonalen curriculumaren laburpena ere irakur daiteke.

Categorías
Euskara

Animaliekiko errespetua: datozen 500 urteetako Leioarako tradizio berria (Manifestua)

Gaur, uztailak 14, hasiera batean Zientzia, Kultura eta Euskal Gizarteko 180 pertsonek sinatutako manifestu baten aurkezpena egin da. Bertan, animaliekiko errespetua datozen 500 urteko Leioaren tradizio berri bat izatea proposatzen da.

Nork aurkeztu du manifestua?

  • Maria Larrucea, Leioako Larrucea Albaitaritza Klinikako gerentea.
  • Joseba Ibarretxe, pentsionista.

Animaliekiko errespetua: datozen 500 urteetako Leioarako tradizio berria (Manifestua)

Joan den mendeko 50eko hamarkadan egin ziren Leioan lehenengo Asto Probak).  Hauek ziren garai hartan indarrean zeuden beste tradizio batzuk:

  •  Emakumeek ezin zuten kontu korronterik zabaldu bere senarraren edo aitaren baimenik gabe.
  •  Homosexualak jazarriak ziren, Alferren eta Gaizkileen Legea aplikatuta.
  • Euskara debekatuta zegoen, euskal kulturaren adierazpen gehienak bezala, Olentzero, kasu.

Zorionez, aurten 500 urte betetzen duen hiri unibertsitarioak zerikusi gutxi dauka lehenengo Asto Probak hartu zituenarekin.

Urte askotako borroka sozialak aldaketa garrantzitsuak ahalbidetu zituen, Giza Eskubideak, Justizia Soziala eta Ekologia gure gizartearen ardatz egituratzaile bihurtuz.

Hori oinarri hartuta, animaliekin dugun harremana berraztertzen joan gara, animalien sufrimendua dibertitzeko modu gisa hartzen duten portaeretatik hasita.

Leioan bizi diren 3.000 pertsona baino gehiagok Herri Ekimen bat sinatu dute Udalari eskatzeko Asto Probak desagertu daitezela San Bartolomeko jaietatik eta ordezkatuak izan daitezela herri osoa batzen duen eta animalien sufrimendurik eragiten ez duen beste jarduera batekin.

Manifestua sinatzen dugunok, zientziari, kulturari eta euskal gizarteari lotuta, Leioako Udalari eskatzen diogu ez ditzala alde batera utzi Asto Probetan astoek jasaten duten sufrimenduaren ebidentzia zientifikoak, eta aukera hau balia dezala Leioa etikoago eta modernoago baterantz aurrera egiteko, hurrengo 500 urteetarako tradizio berri bat ezarriz: animaliekiko errespetua.

Leioa, 2026ko uztailak 14.

IRAKURTZEKO ETA SINATZEKO LOTURA:

https://labur.eus/AstoProbakManifestua

SINATZAILEEN ZERRENDA:

https://labur.eus/AstoProbakSinatzaileak

Azalpenak
Leioako San Bartolome auzoan urtero egiten dira harria arrastatzeko probak astoekin (Asto Probak). Bertan, 400 kilo inguruko asto batek 700 kiloko harria arrastaka mugitu behar du 20 minutu luzez.

Teresa Gamonal albaitaria eta etologoak dio horrek muskuluetako eta bihotz-hodietako estres izugarria eragingo diola astoari.

Berak egindako txostena helbide honetan eskura daiteke: 
 https://labur.eus/astoprobak

Martxoaren 31an eta ekainaren 23an, San Bartolomeko jaiak animaliekiko errespetuzkoak izateko Herri Ekimena aurkeztu zen Leioako Udaletxean, Leioan bizi diren 3.000 pertsonen babesarekin. Bertan San Bartolome auzoko jaietan egiten diren Asto Probak kentzeko eta horren ordez, denontzako pozgarriak diren eta animalien sufrimendua eragiten ez duen beste aktibitate bat jartzea eskatu zuten.

Udalari eskatzen zaio ez antolatzea, diruz ez laguntzea eta espazio edo eraikin publikoak erabiltzeko baimenik ez ematea animaliekin harria arrastatzeko probak beren programen barruan daukan inolako festa edo ekitaldiri.

Lehenago sinadurak bildu ziren Change-org en bitartez,(11.500 2015ean eta 45.000 2019an) baina Udaletxeak ez zuen kasurik egin. Herri Ekimenaren bidez, eskaera Udalbatzan eztabaidatu eta bozkatuko da uztailaren 23ko osoko bilkuran.

Gaur aurkeztu den Manifestua, Zientzia, Kultura eta euskal Gizarteko 180 pertsonek sinatuta dago eta honen bidez dei egiten zaio Leioako Udalari aukera hau erabil dezala Leioan tradizio berria ezartzeko: animaliekiko errespetua.

Gaurtik edonork egin dezake bat manifestuarekin, gure mezua indartzeko eta Leioari aurrera egiteko bultzada emateko.