ATEAko kideek azaltzen dutenez, Leioako Udala aintzindaria izan zen horrelako ekitaldien kontrako borrokan, 2005ean erabaki baitzuen zezenketa bat debekatzea. 2008an, berriz, La Txopera auzoko Jai Batzordearekin adostu zuen astoak edo ponyak erabiltzen zituzten ekitaldi gehiagorik ez egitea adostu zuen garai hartako alkateak.
Uda honetan 13 urte beteko dira Leioako San Bartolome auzoko jaietako animaliekin egiten ziren harria arrastatzeko proben kontrako lehenengo protestak antolatu zirenetik. 2013an izan zen. Idi probak eta asto probak egin ziren. Protesta ekitaldia ASAAM elkarteakantolatu zuen.
2015eko udan, Esnatu Leioa udal taldeak bi bideo grabatu zituen Santimami auzoko idi probetan eta San Bartolome auzoko asto probetan animaliek jasaten zuten tratu txarra erakusteko
2015eko irailean, talde horrek elkarretaratzea antolatu zuen Leioako Bulebarrean, Ondiz auzoko jaietan egiten ari ziren idi proben kontra.
2015eko urrian, 2 hilabetetan Change.org plataformaren bidez lortutako 10.000 sinadura entregatu zituen ATEA elkarteak Leioako Udalean, Leioako jaietan animaliekiko tratu txarrak desagertzeko eskatuz. Kanpaina itxi zutenerako 11.500 sinadura zituzten. Inoiz ez zuten erantzunik jaso. Horrela agertu zen informazioa El Correo egunkarian:
2016ko udan, Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Leioako kolektiboa sortu zen eta elkarretaratzeak deitu zituen San Bartolomeko Asto Probak egiten ari zirenean. Hau da deialdi hartako kartela.
Irailean, elkarretaratzea egin zen Ondiz auzoko jaietan egiten ari ziren Idi Probak salatzeko. Hori dela eta, erreportaje hau egin zuen ETBk.
2017ko udan, San Bartolomeko Jai Batzordeko kide batek hitz eman zuen pertsona batek egindako proposamena Jai Batzordera eramango zuela, Crowdfunding bidez dirua biltzeko, proba horiek animaliei tratu txarrik ematen ez dieten probekin ordezkatuz gero, Asto Probetarako erabiltzen den diruaren baliokidea emateko Batzordeari. Ez zen sekula erantzunik izan.
Irailean elkarretaratzea egin zen Udaletxeak berak antolatzen zituen Ondizko jaietan egingo ziren Idi Proben kontra.
2018ko otsailean, Tauromakiaren eta animaliekiko Tratu Txarren Albaitari Abolizionisten Elkarteak (AVATMA), garai hartan elkarteko kideak ziren 508 albaitarien izenean Idi Probetan idiek jasaten duten sufrimenduari buruzko txostena argitaratu zuen:
2018ko udan, Udalak antolatzen dituen Ondizko jaiek, Idi Probak egiteari utzi zioten, eta betiko desagertu ziren jaietako programetatik.
Santimamiko jaietan, jai batzorde batek antolatuta, 2018an ez zen Idi Probarik egin, baina 2019an berriro egin ziren.
Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Leioako taldeak salatu zuenurte hartako San Bartolome auzoko jaietan 2.670 euro bideratzen zituztela Asto Probetara, horietatik 2.400 sarietarako, baina HAUR JOLASETARAKO 1.450 euro BAINO EZ. Udalak horren guztiaren %40a ordaintzen zuen.
2019ko udan, 45.040 sinadura bildu ziren Change.org plataformaren bidez, Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Leioako taldeak bultzatuta.
2019ko jaietan, Idi Probak egin ziren Santimamin eta Asto Probak San Bartolome auzoan. Horiek salatzeko elkarretaratzea egin zen Leioako Bulebarrean.
2019ko abuztuaren amaieran, PACMA alderdi animalistak Leioako San Bartolome auzoko jaietako Asto Probetan gertatzen den animaliekiko tratu txarrak salatzeko bideoa argitaratu zuen.
😡🐴 Muelen a palos a un pobre burro para que mueva una pesada piedra. A esta cruel tradición se la conoce como #AstoProbak
Desde PACMA pedimos el fin de espectáculos donde se maltrate a los animales.
2020ean, salaketa berria egin zuen PACMAk, euskal kirol eta jaietan eragiten den animaliekiko tratu txarra dagoela eta euskal instituzioek hori guztia babesten dutela azalduz.
Pandemiaren ondorioz jaiak eta harria arrastatzeko probak bertan behera geratu ziren.
Pandemiaren ostean, Santimami auzoko jaiek Idi probak bere programan sartzeari utzi zioten, baina San Bartolomeko jaietan Asto probak mantendu dira.
Auzoetako jaietatik kanpo, Idi Probak antolatzen ziuten noizbehinka Ondizko probalekuan Euskal Kirol Zaleak elkarteak, probalekuaren udal eraikina erabiltzeko hitzarmena daukana.
Hala ere Bizkaiko Foru Aldundiak, bere gardentasun atariaren bidez emandako informazioaren arabera 2025ean ez zen Leioan inolako Idi Probarik egin.
2025eko irailean, Leioako Udalaren aurrean Herri Ekimena aurkezteko sinadura bilketari ekin genion, San Bartolome auzoko jaiak animaliekiko errespetuzkoak izan daitezen eta Asto Probak beste aktibitate batekin ordezkatzea eskatzeko
Era berean, Leioako Udalari zera eskatzen zitzaion: ez antolatzea, diruz ez leguntzea eta espazio edo eraikin publikoak ez erabiltzea animaliekin harria arrastatzeko probak egiteko.
Sinadurak 2026ko martxoaren 31an eta ekainaren 23an aurkeztu ziren, Herri Ekimena babesteko beharrezkoa zen kopurua (2.753 sinadura) gaindituz.
Herri Ekimena uztailaren 23ko udal osoko bilkuran eztabaidatu eta bozkatu zen, eta errefusatua izan zen, EAJ-PNV, EH Bildu eta PP udal taldeek emandako kontrato botoei esker. PSE-EE eta Elkarrekin Podemosek Herri Ekimenaren alde bozkatu zuten.
Hau da Herri Ekimenaren defentsan egin genuen azalpena, zinegotziek hitz egin eta bozkatu ondoren egin behar izan zena.
Udal osoko bilkuraren ostean, Elkarte Animalistak argi utzi zuen ez duela etsiko eta sufrimendurik gabeko jaien aldeko bere lanarekin jarraituko duela.
Horregatik, bere lehenengo elkarretaratzea antolatu zuenetik 10 urte pasatu dituztenean, Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Leioako elkarteak elkarretaratzea egiteko deia egin du, Asto Proben kontra modu baketsuan protesta egiteko. Abuztuaren 24ean izango da, astelehena, arratsaldeko 18:30etan, San Bartolomeko Baselizaren atzekaldean.
Astoa da, zalantzarik gabe, gure herrialdean erregresiorik handiena jasan duen etxeko animalia, garapen industrialaren eta nekazaritzako lanen mekanizazioaren ondorioz, baina espainiar estatuko hainbat komunitatetako 6 arraza autoktono baino ez daude arraza babestu gisa izendatuta, desagertzeko arriskuan daudelako. Bost arraza horietakoak dira: Andaluziakoa, Catalunyakoa, Mallorkakoa, Majorera eta Zamora-Leoiko, gehi Euskal Herriko arraza autoktono babestua, “Enkarterrietako astoa” deitzen dena, eta egoera “kritikoan” desagertzeko arriskuan dagoen arraza autoktonotzat jotzen dena.
Jabeek Eusko Jaurlaritzaren eta foru-aldundien laguntzak jasotzen dituzte, baina larreak kontserbatzeko, mantentzeko eta ugalketa genetikorako baino ezin dira erabili. Asto Probetan parte hartuko balute, jabeek diru-laguntza horiek galduko lituzkete.
Gainera, asto baxu samarrak dira (100 eta 120 cm arteko altuerakoak) eta pisu gutxikoak (140 eta 210 kilo artekoak). Beraz, ez dira egokiak harria arrastatzeko.
Asto Probetarako animalia handiagoak eta indartsuagoak erabiltzen dira, normalean asto arruntak edo mestizajeen produktuak. jabeek hautatzen dituzte, beren indar fisikoaren, pisuaren eta erresistentzia-gaitasunaren arabera, harrizko blokeekin borrokatzeko.
Hauek ez dira arraza babestuak eta, beraz, ez dute diru-laguntzarik jasotzen.
Astoen jabeek esan ohi dute animaliek oso proba gutxitan parte hartzen dutela urtero, eta gainontzeko denbora erregeak bezala bizi direla halako landa zoriontsuan bazkatzen.
Joseba Argiñanok aurkezten duen ETB2ko “Historias a Bocados” saioan bertsio ezberdinak ematen dituzten bi jabe atera dira:
Imanol Erleaga mendatarrak esaten zuen lehiaketa duenean 2 egunetik behin entrenatzen dutela. Urtean 5 proba aipatzen dituzu. Lehiaketarik ez dutenean, atseden hartzen dute. Hormigoizko oinarri bat erabiltzen du, eta bertara bera igotzen da, lera batean balitz bezala.
Gamiz-Fikako Ander Urrak, ordea, egunero bere asto bakoitzarekin entrenatzen duela dio. Kamioiko pneumatiko bat erabiltzen du.
Leioako Peruri auzoan jasotako testigantzen arabera, entrenamendua maldan gora dagoen landa batean egiten da, oihu eta makilarekin kolpeak emanez. Jabeek ere esan ohi dute eliteko kirolariak balira bezala tratatzen dituztela, baina 2023ko Kirolaren Euskal Legeak animaliak erabiltzen dituzten kirol-diziplinetarako eskakizun gisa ezarri zuen eliteko kirolarien antzeko tratua ematea, eta Herri Kirolen Euskal Federazioak, lege hori betetzeko bere araudia egokitu beharko lukeenak, uko egin dio, ez Eusko Jaurlaritzak ez Aldundiak ez dute ezer egiten legea betetzera behartzeko. Eliteko kirolarien tratua emateak esan nahi du ezingo zaiela jo edo mehatxatu, ez entrenamenduetan, ez lehiaketan, eta ezingo direla haien aurka makila edo zerra bezalako tresnak erabili. Honi buruz hitz egin genuen El Correon argitaratutako artikulu batean.
El Refugio del Burrito izeneko GKEaren arabera, asto baten bizi-itxaropena 35 eta 40 urte artekoa izan ohi da, nahiz eta luzeenak 50era ere irits daitezkeen. Hala ere, tratu txarrena jaso duten astoak, santutegietan amaitzen direnak, 30 urte inguru bizi ohi dira, The Donkey Sanctuaryren arabera. Hau izango litzateke Asto probetako astoei aplika dakiekeen bizi itxaropena
Ander Urrak azaldu duenez, Asto Probetako astoak 7 urterekin hasten dira lehiatzen, 2 urteko entrenamenduaren ostean.
Harrizko edo hareazko gainazaletan harri-bloke astunak arrastatuz gero, animaliaren eskeletoak presio handia jasaten du. Horrek azkartu egin ohi du artrosi edo zurruntasun goiztiarreko arazoak agertzea, larreko asto batekin alderatuta. Asto bat bere sasoi fisiko beteenean lehiatzen da, eta, beraz, jabeek kendu egiten dituzte Asto Probetatik 15 eta 18 urte bitartean dituztenean.
Astoek ez dute binaka harritik tiratzen, idiek egiten duten bezala. Harriari bakarka tiraka ari dira.
Asto Probetan, 400 kilo baino gehiago pisatzen ez duen asto batek 20 metro luze duen harriztatutako azaleran 700 kiloko harri bat mugitu behar du 20 minutuz. Teresa Gamonal Cembrano albaitariak egindako albaitaritza- eta etologia-txosten espezifikoak, Tauromakiaren eta Animalien Tratu Txarren Albaitari Abolizionisten Elkartea (AVATMA) osatzen duten 600 albaitari baino gehiagok babestuak, zera adierazten du “400 kg-ko asto batek, adibidez, 700 kg arrastatzen baditu 15 segundoko errepikapenetan, atsedenaldi laburrekin, 20 minutuz, estres baskular bat jasango duela eta muturreko estres kardiobaskularra”.
Txostenak dioenez, “kirol-mailan, ekidoekin egindako lan anaerobioen zaldi-proba arautuek 3-6 minutuko iraupena izaten dute gehienez, atsedenaldiekin eta errepikapenik gabe”.
Aldiz, Asto Probetan, “15 segundoko trakzio-zikloekin eta 6 segunduko atseden-zikloekin, animaliak modu aktiboan tiratuko luke guztira 14 minutuz, indar erregulatuko beste lehiaketa batzuetan eskatzen den lan anaerobikoaren 2 eta 4,5 aldiz denbora gehiago izanez, eta animaliei justifikaziorik gabeko sufrimendua eragingo lieke probaren iraupena luzatzean”.
Txostenak adierazten duenez, gaur egun ez dago mundu mailan ekidoekin erregulatutako proba bakar bat ere, intentsitate, denbora eta errepikapenei dagokienez lan anaerobikoaren eskakizun-maila hain altua dakarrenik, horri lotutako patologiak direla eta.
2007ko Lisboako Tratatuaren arabera, Europako Batasuneko estatuek politika publiko integralak jarri behar dituzte martxan animaliak babesteko, animaliak izaki sentiberak baitira, eta ez gauza hutsak. Animaliak plazera eta mina sentitzeko gai direla ulertzen da. Hala gogorarazten du Leioako Udalaren Animaliak Edukitzeari buruzko Ordenantzak.
Astoa jatorritik da, beste animalia batzuek eraso egiten dioten animalia. Gure inguruan, otsoek, eta, ale gazte eta ahulenei, asilbestratutako txakurrek edo putreek ere eraso diezaiekete. Beren burua defendatzeko, ihesi doazen zaldiek ez bezala, astoek gelditasun “estoikoarekin” erreakzionatzen dute, normaltasunaren eta sendotasunaren plantak eginez, eta horrek minaren adierazkortasuna ezagutzen askoz zailagoa bihurtzen du.
Teresa Gamonal espezialistaren aipatutako txostenak 2025ean Leioan egindako Asto Probetan estres, min eta beldur zantzu nabarmenak aitortzen ditu (harriari burua altxatuta tira egitea, makila altxatuta burua apartatzea).
Halaber, tentsioa sumatzen du sudurzuloen aldean, zimurrak belfoen gainean eta beheko belfoaren uzkurdura, “bekaina goratuta” duen begi bat eta belarrien kokapen finkoa; horiek guztiak ondoezaren eta/edo minaren adierazgarri dira.
Proba egiten den bitartean, beldurrak eta ihes egiteko saiakerak ikusten dira animalietan, eta oso material mingarriekin kontrolatzen dira, hala nola zerretarekin, astoaren “sudur” hezurraren gainean jartzen den metalezko pieza horzdunarekin, oso eremu sentikorrarekin, zinta isolatzaile fin batez babestuta.
Txostenak dio animaliak zigortzeko modu ezberdinak ikusten direla:
Oihuak: Animaliak maneiatzen dituzten pertsonen oihuen aurrean ekidite/aurreratze erreakzioak antzematen dira, kasu askotan entrenamenduetan egindako aldez aurreko elkartze lan negatibo baten ondorio izanik, animaliek jasandako minaren ondorioengatik eta oihu erreakzioengatik beldurra izatea bultzatuz, publikoaren aurrean kolpatuak izateko beharrik gabe. Bideo labur honetan ikus daiteke hori guztia: https://www.youtube.com/shorts/65Ftppjh9lY
Uhalei tira egitea: uhalei tira egiten zaiela ikusten da, bai biratzeko, bai gelditzeko, ihes egiten saiatzean behin eta berriz kolpeak emanez.
Makilarekin edo akulluarekin kolpatzea: makila beldurtzeko mugimenduak egiten dira, material desberdinak kolpatzen dira edo animaliaren atal desberdinak kolpatzen dira.
Gainera, astoen ezaugarri fisiologiko bat dago, probetan sufrimendua areagotzen duena. El Refugio del Burritok azaldu duenez, ia 360°-ko ikuspegia dute astoek, eta horrek gerturatu aurretik arriskua antzematen laguntzen die. Horrek esan nahi du Asto Probetan dagoen asto batek, ia bera halako bi pisatzen duen harri bati tira egiten dion bitartean, ederki ikusten duela bere atzetik doan gurdizainak edo aurrean doanak makila nola aireratzen duen, jotzeko mehatxua eginez edo zuzenean joz, zabala ez den espazio batean, zeinaren alboetan oihuka ari zaion jendea baitago, eta ikusten du, baita ere, metalezko egiturak atzeko hankak nola jotzen dituen. Astoaren sufrimendua biderkatu egiten da
Idi Probetan erabiltzen direnak ez bezala, Asto Probetako makilak ez dira metalen puntan amaitzen. Astoei ezin zaie ziztatu. “Bakarrik” jo dakieke.
Herri Kirol Federazioaren Araudiak dio 17 mm-ko egurrezko makila dela. lodiera handikoa, erromatarra izan behar du, eta makila hautsi bat ez da horrelakoa. 2023ko irailera arte, 15 mm-koa zen makila. eta animalia jotzeagatik puskatu bazen, ezin zen ez erabili ez ordezkatu. Egun horretatik aurrera, beste batekin ordezka dezakete. Bitxia da 2 makila haustea astoa joz, araudiak berak esaten duenean ezingo zaiola zakarki jo. “Modu leunean bakarrik, eta epailearen irizpideari jarraituz, jo ahal izango da.” Eta hor dago gakoa. Epaileak kargu har liezaioke, debekatutako guneetan animaliak kolpatzen dituen orgariari txartel urdina edo txartel gorria atera, edo neurriz kanpoko zigorra eragiten denean, maiztasunagatik, intentsitateagatik eta errepikakortasunagatik denbora laburrean, animaliari kalte handiegia eragin diezaiokeelako. Baina epaileak makila hautsiekin jotzea, debekatutako guneetan jotzea edo gehiegi jotzea baimendu ohi du.
Zoritxarrez, ohikoena etengabeko kolpea da, makila bat hautsita eta orgariaren ekintzak eragindako zauri nabariekin, epaileak ezer egin gabe. Eta araudia zorrotz beteko balute, onargarria izango litzateke?
Onargarria al da animalia bat jotzea bere bizkarraren gainean 2 makila hautsi arte, harri bat ahalik eta urrutien eta azkarren arrastatzeko, bere jabeak dirua irabaz dezan eta gutxi batzuk dibertitu daitezen animalia sufritzen ikusiz?
Bizkaiko Foru Aldundiaren 137/2016 Dekretuak, 11. artikuluan, ezartzen du foru-organo eskudunak albaitari ofiziala edo, hala badagokio, baimendutako gaitutako pertsona baimendua izendatuko duela, parte hartzen duten animalien aldez aurreko azterketa egiteko eta proban parte hartzeko onespen-akta egiteko. Horrez gain, lehiaketako epaileari aholkuak ematen dizkio, animalien osasuna edo ongizatea arriskuan jartzen duen edozein intzidentzia artatuz.
Kirolaren euskal Legeak (2/2023 Legea), 26. artikuluan, dio kirol-erregelamenduek nahitaezkotzat jo beharko dutela albaitari bat egotea animaliek parte hartzen duten edozein kirol-diziplinatan.
Lehenengo xedapen iragankorrak gehienez ere 2 urteko epea ematen zien kirol federazioei beren estatutuak eta erregelamenduak egokitzeko. Epea 2025eko apirilean amaitu zen.
Une honetan Herri Kirolen Federazioaren webgunean agertzen den arraste-proben Arautegiak 2025eko urtarrilaren data darama, baina ez du Kirolaren Euskal Legeak ezarritako betebeharretako bat ere betetzen.
Bizkaiko Foru Aldundiak hasierako baimena eman zuen 2025eko San Bartolomeko Asto Probak egiteko, baina ez zuen zehaztu albaitari profesionalik edo baimendutako pertsona gaiturik zegoen, eta Bizkaiko Herri Kirolen Federazioak izendatutako epailearen izena baino ez zuen jakinarazi.
Leioako Udalak ere Asto Probak egiteko baimena ematen du, albaitari baten presentzia exijitu gabe, eta antolatzaileei Federazioaren araudia betetzeko eskatzen die. Araudi horrek astoari bi makila jo arte astoari itsasteko aukera ematen du.
Ez. Bizkaiko Herri Kirolen Federazioak adierazi bezala, 600 kilo ingurukoak izatea da normalena. 2014 eta 2023 artean Leioan erabilitako harriak 575 kilo pisatzen zituen, baina 2023an erabiltzen hasi zenak 125 kilo gehiago pisatzen du, 700 kiloraino iritsiz.
Batzorde antolatzailearen helburua, pisua 700 kilora igotzean, probaren gogortasuna, ikusgarritasuna eta cachea handitzea izan zen, Bizkaiko harrizko arraste-zirkuituaren barruan. Foru-lurralde osoko harririk astunenetako bat denez, hura arrastatzeak ospe handia ematen dio ukuilu irabazleari. Sortzen zaigun zalantza da zer gerta daitekeen Bizkaiko gainerako probalekuek beren harrien pisua igotzen badoaz Leioakoarekin berdintzeko. Ez dakigu Leioako harria zein pisutaraino hel litekeen, ezta kiribil hori non bukatuko den ere, nahiz eta beldur garen, astoren bat ahaleginaren ondorioz lehertu arte ez ote den geldituko.
San Bartolome Jai Batzordeak antolatzen ditu, San Bartolomeko Jai Batzordea izena duen elkartearen bidez. Peruri auzoan du egoitza, Asto Probetan parte hartzen duten asto batzuen jabeak bizi diren baserri-gunean. 2007an sortu zuten, jatorriz Perurikoak ziren pertsona batzuek. Leioako beste auzoetako jai batzordeetan ez bezala, Peruri-San Bartolomekoa ez da inoiz berritu sortu zenetik. Elkarte horretarako sarbidea ere blindatuta dago. Bazkide izateko, bazkide diren bi pertsonak bermatu behar zaituzte.
13.000 euroko diru-laguntza jasotzen du Leioako Udaletik hitzarmen bat sinatuz, eta beste 6.250 euro udal deialdi baten bidez.
2017an, Jai Batzordeko kide batek konpromisoa hartu zuen Batzordearen esku uzteko Animalien Tratu Txarren aurkako Leioako kide batek egindako proposamena: diru-bilketa bat egitea Internet bidez, Asto Probei ematen zieten diru-kopuruaren baliokidea emateko Batzordeari, jarduera alternatibo bat finantzatzeko. Ez zuten sekula erantzun.
Leioako Udalean aurkeztutako Herri Ekimenaren aurka bozkatu zuten udal taldeetako batek behin eta berriz errepikatzen du Udalak ez duela eskumenik Asto Probak bertan behera uzteko, baina agiri ofizialek hori gezurtatu egiten dituzte.
Aldundiak berak Gardentasun Atariaren bidez baieztatu zigunez, Bizkaiko Foru Aldundiaren Abeltzaintza Zerbitzuak jakinarazten du ekidoek eta jabeek osasun eta identifikazio baldintzak eta herri kiroletako probetan parte hartzeko baldintzak betetzen dituztela, eta, horregatik, Asto Probetan parte hartzeko baimena ematen zaie.
Zehazki, Aldundiak erantzun zigun “baimena erakunde eskatzaileari zein Leioako Udalari bidali geniela, ikuskizuna egingo zen espazio publikoaren titularra bera delakoan”
Udal Idazkariak, bere hiru txostenetatik bitan, berariaz adierazten du Leioan bizi diren 3.000 pertsona baino gehiagok babestutako Herri Ekimenaren eskaerak, hau da, Asto Probak diruz ez laguntzea eta proba horietarako espazio publikoaren erabilera ez baimentzea, udal eskumenak direla. “Ondorioa” atalean da.
Horixe da, hain zuzen ere, Udal Idazkariak dioena. Bere hiru txostenak hemen klikatuz kontsulta daitezke. Hainbat ebazpenen aurrean aurkeztu genuen berraztertze errekurtsoan, Herri Ekimenak bere eskaerak betetzeko aldatu behar ziren araudiak zehaztu zituen.
Auzo-festetan ez da oso ohikoa lehiaketa bateko parte-hartzaileek sariak eskudirutan jasotzea. Ez da oso ohikoa, ezta ere, jaien aurrekontuak diru gehiago bideratzea Asto Probetara, umeentzako jardueretara baino. 2025eko Leioako San Bartolome jaietan, 2.745 € erabili ziren Asto Probetarako, eta 1.420 € haurrentzako jardueretarako.
Jaiak antolatzen dituen San Bartolome Jai Batzordeak Leioako Udalari emandako informazioaren arabera, Asto Probetan, gutxienez, 600, 580, 560 eta 540 euroko 4 sari daude jokoan, ibilbide gehien egin duten astoen jabeei zuzenduak, trofeo gisa balio duen mantaz gain. Ez dakigu astoen jabeek “Kinielak” izeneko apustuen diru-bilketaren zatiren bat ere jasotzen ote duten.
Astoen jabeek Asto Probak defendatu ohi dituzte euskal ondare kulturalaren parte gisa. Gainerako Herri Kirolek bezala, denek dute ezaugarri komun bat: noizbait lanak izan zirenetik eratortzen dira eta gaur egun kirol bihurtu dira.
Zentzu horretan, esanguratsua da animaliekin egiten diren harri-arrastatze probak inoiz ez agertzea administrazio publikoek turistentzat antolatzen dituzten erakustaldietan, Europa Ligeko finala bezalako kirol ekitaldi handiak ospatzen direla eta, eta euskal telebistan ere ez ematea.
Animaliekiko tratu txarrak oso maiz agertzen dira arraste-probetan, eta, hori dela eta, ez da oso atsegina gaur egun erakustea.
Beraz, kultur adierazpen bat baino gehiago, Asto Probak diru-laguntza publikoa lortzen duen jarduera bat dira, eta horrekin astoen jabeei sariak ematen zaizkie.
Ikuskizun honetan, animalia bat neurrigabeko ahaleginean murgiltzen da, eta, horri esker, jabeak etekin ekonomikoa lortzen du. Hori lortzeko, oihu, mehatxu eta jo egiten du. Ikuskizun bortitza da.
Luis Rojas Marcos psikiatraren arabera, ankerkeria eta indarkeriaren lekuko diren haurrek arrisku handia dute jokabide horiek bereganatzeko, normalizatzeko eta justifikatzeko, eta beren jarrerazko eta portaerazko errepertorioan sartzen dituzte, batez ere indarkeria musikaz, festaz eta kolore ikusgarriz inguratzen bada, eta konfiantzazko helduen bermea badu.
Jai-testuinguruak gizarte-psikologiak indarkeriaren gizarte-normalizazioa deitzen dion horri egiten dio mesede, non inguru kolektiboak aldatu egiten baitu behatutako egintzaren pertzepzio morala.
Jaiotzen garenean enpatia hutsa gara, eta gizartea arduratzen da enpatia gugandik kentzeaz, kalterik ez egiteko dugun berezko joera ezabatuz, asto-lasterketak, asto-probak, idi probak, sokamuturrak edo entzierroak dibertitzeko modu legal eta are onargarri bihurtzeraino.
Albert Banduraren Gizarte Ikaskuntzaren teoriak adierazten du pertsonok modu aktiboan ikasten dugula, besteen jokabideak eta haien ondorioak behatuz. Bereziki, neska-mutilek jokabide bortitzak errepikatzen dituzte aurrez helduetan ikusi dituztenean. “Panpin boboa” bezala ezagutzen den bere esperimentuak erakusten du ikusten duguna normalizatu eta imitatu egiten dugula, batez ere sozialki onartua bezala hautematen bada.
Printzipio hori Asto Probetara eramanez, animalia baten sufrimendua ikuskizun eta dibertsio nola bihurtzen den ikusten dute horrelako ekitaldietara joaten diren gazteek (baita haurrek ere). Mezu inplizitua da izaki zaurgarri baten aurka erabilitako indarkeria aisialdi kolektiboaren izenean justifika daitekeela. Ikasketa hori ez da mugatzen animalien esparrura: gizarteari helarazten dio derrigortzea, abusua eta dominazioa jokabide onargarriak direla, eta hori bereziki larria da genero-indarkeriaren eta egiturazko beste indarkeria mota batzuen aurka borrokatzen jarraitzen dugun testuinguru sozial batean.
Beraz, Asto Probak ez dira adin txikikoentzako ikuskizun egokiak, eta haien sarrera legeak mugatu beharko luke.
Norbanakoen artean egindako apustuak alde batera utzita —apustulariek beren baserria joka zezaketela esan izan da tradizioz—, astoekin egiten diren harri-arrastatze probetan, “kiniela” bat egiten da, zeinetan parte-hartzaileek apustu egin dezaketen zenbat iltze egingo dituen asto bakoitzak. Iltze bakoitzak joan-etorriko ibilbide bat identifikatzen du probaleku bezala ezagutzen den gainazal harriztatuan zehar.
Apustuak asto bakoitzaren emanaldiaren lehen 10 minutuetan egiten dira. 10 minutu horiek igaro ondoren, megafoniatik apustuak saltzen aritu diren pertsonei –kinielistak deitutakoei– erretiratzeko agindua ematen zaie. Ondoko argazkian ikus daiteke kinielista horietako bat, megafonia mahaira doana saldutako partizipazioen frogagiriekin.
Zer saldu den jakin ondoren, asmatzen duenak edo asmatzen dutenek zein sari jasoko duten iragartzen da.
Ez dakigu zenbat diru bildtzen den, sarietara bideratutako diru-sarreren ehunekoa zein den eta bildutako gainerako dirua zertarako erabiltzen den, eta legezkoak ez diren apustuak egiteko arriskua dago.
San Bartolomeko Jai Batzordearen diru-sarrera eta gastuen zerrendan ez dago kinielei lotutako sarrera edo gasturik.
2025eko abuztuan Leioan ospatutako Asto Probetan, adin txikikoak kinielen txartelen erosketan parte hartzen zutela ikusi ahal izan genuen. Hain zuzen ere, apustu horietan 80 euro irabazi zituela oihukatzen zien adingabeko batek lagunei.
Apustu horietan adingabeek parte hartzea arrisku nabarmena da jokoarekiko adikzio-arazoak garatzeko.
Leioako San Bartolome auzoan, Udalak inbertsio ekonomiko handia egin du probalekua eraikitzeko, Asto Probak egiten diren azalera harriztatua. Inbertsio horri erabilgarritasuna emateak instalazio horren erabilerari eustea dakarten alternatibak lehenestera garamatza.
Horregatik defendatzen dugu animalien sufrimenduan oinarritutako proben alternatiba, Asto Probak kasu, pertsonek egindako arrastea izatea. Giza Probak esaten zaio horri. San Bartolomekoa bezalako harri bat mugitzeko, 7 pertsona gazte eta indartsu behar dira. Desberdintasuna da inork ez dituela harriari tira egitera behartzen, inork ez dituela mehatxatzen eta inork ez dituela jotzen. Aitzitik, mundu guztiak animatzen ditu, eta ahaleginaren eta hobetzearen adibide nabarmena dira.
Modalitateak lehiaketakoak izan daitezke, neska-mutil talde batzuen artekoak, edo erakustaldikoak.
Sokatirak harrera ona izango luke, baina ez da egokia probalekuaren gainazal harriztatu irregularrean egitea, heltzea zailtzen duelako, erortzeko eta lesioak izateko arriskua handitzen duelako eta oinetakoen eta sokaren higadura areagotzen duelako.
Astoak izan dira gure baserrietako lagun noble, apal eta langileenak mendeetan zehar. Herri hau altxatzen lagundu digute. Gaur egun jada ez ditugu behar landako lan gogorrei aurre egiteko, makineria sartzeak bere lekua hartu baitu.
Baina gure alde egin dutena eskertzeko modurik onena ez da gure dibertimendurako harri handiak arrastaraztea.
Frogatuta dago artaldeak eraginkortasunez eta segurtasunez zaintzeko gai direla, burroterapia gisa erabil daitezke, edo, besterik gabe, atseden hartzen utzi diezaiekegu eta larre eremu bat zainduta eduki.
Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Leioako elkartearen erantzuna Leioako EH Bilduk Asto Probei buruz argitaratutako komunikatuari
Eztabaidaren muinean sartu aurretik
Gure jaietako animalien sufrimenduaz kezkatuta, dozenaka boluntariok Leioako kaleak zeharkatu ditugu ia urtebetez, Leioako 3.000 pertsonen sinaduratik gora biltzea lortuz, horien artean alderdi politiko guztietako boto-emaileak, afiliatuak eta jarraitzaileak daudelarik. Udal talde ezberdinen jarreren berri zehatza ematen saiatu gara, eta ez dugu beraiekin eztabaidan sartu nahi, baina EH Bilduk San Bartolome jaietako Asto Probak kentzea proposatzen zuen Herri Ekimenaren aurkako bere botoa justifikatzeko egindako baieztapen erabat faltsuen aurrean, erantzun beharrean ikusten gara.
Leioako EH Bilduren komunikatuari erantzuna
EH Bildu Leioak zioena:
Samael Aun Weorri esaldi ospetsu hau esleitu zaio: «Beste batzuei errua botatzeko joera nabarmena oztopo da, oztopo geure akatsak ulertzeko».
Izan ere, Leioako Udalbatzak ez zuen onartu animaliekin egindako arraste-proba horien aurka aurkeztutako ekimena. Zalantzarik gabe, zenbaitek nahiago izango du alde batera utzi Leioako Udaleko Idazkaritza Nagusiak aurretik aipatutako ekimenaren proposamenen legezkotasunaren aurkako bi txosten egin zituela, funtsean Udalak eskumenik ez duelako bertan aipatzen ziren erabakiak hartzeko, Bizkaiko Foru Aldundiari baitagokio eskumen hori, eta, azken finean, urtero baimentzen baitu ekimen hauek egitea.
Arau-testuinguru honetan, beharrezkoa den zorroztasunak gogoeta eragin beharko luke, Udalari beste Administrazio Publiko batek aldez aurretik baimendu duen zerbait debekatzeko eskatzearen desegokitasunari buruz.
Horren aurrean, zera argitu behar dugu:
1.- Leioako Udaleko Idazkari Nagusiak egindako hiru txostenetako batek ere ez du esaten Leioako Udalak eskumenik ez duenik, eta are gutxiago esaten du eskumena Bizkaiko Foru Aldundiari dagokiola. Hiru txostenak kontsultatzeko, sakatu hemen.
Lehenengo txostenean, 2026/04/15ekoan, “Ondorioa” atalaren lehenengo puntuan oso argi esaten du udalen ahalmen eta/edo eskumenei buruzko gaiak direla (lokalak lagatzea edo diru-laguntzak ematea). Adierazpen hori 2026/07/07ko 3. txosteneko “Ondorioa” atalean errepikatzen da, hitzez hitz. Txosten hori ez zaie inoiz jakinarazi Herri Ekimenaren sustatzaileei, eta Ekimenaren aldeko botoa eman zuten udal-taldeei eskatu behar izan diegu.
2.- Aldundiak berak Gardentasun Atariaren bidez baieztatu zigunez, Bizkaiko Foru Aldundiaren Abeltzaintza Zerbitzuak jakinarazten du ekidoek eta jabeek osasun eta identifikazio baldintzak eta herri kiroletako probetan parte hartzeko baldintzak betetzen dituztela, eta, horregatik, Asto Probetan parte hartzeko baimena ematen zaie.
Aldundiak berak adierazten duen bezala, baimen hori animalien osasun eta ongizatearen eremuan zabaltzen da, ekitaldiak eska ditzakeen beste administrazio batzuen mendeko baimen edo baimenak alde batera utzi gabe.
Zehazki, Aldundiak erantzun zigun “baimena erakunde eskatzaileari zein Leioako Udalari bidali geniela, ikuskizuna egingo zen espazio publikoaren titularra bera delakoan”
3.- Beste udal batzuetan onartutako araudi eta akordioak animalien sufrimendua eragiten duten frogen debekua bermatzen dute:
v) Animalia etxekotuak nahiz gatibu dauden basa animaliak erabiltzea zirku eta ikuskizunetan. Halaber, zezen-ikuskizunak (zezenketa, sokamuturra, idi probak, ahari-dema, etab.) edo antzekoak egitea kalean edo instalazio itxietan, aisialdiko helburuetarako.
2. Ez da inola ere baimenduko ikuskizun bat egitea animaliaren bat zauritu edo jipoitzen badute edo tratu txarrak ematen badizkiote.
EH Bildu Leioak zioena:
“Euliak kanoikadaz hiltzea» beste adierazpen ospetsu bat da, proposamena lortu nahi den helburuarekiko neurrigabea denean erabiltzen dena. Arrazoizkoagoa eta errazagoa izango zatekeen, ez hain eztabaidagarria, Leioako Udalari eskatzea, lehendik dauden udal-arauak aldatu ondoren, eta dirulaguntzen eta animalien babesaren arloan duen eskumenaren esparruan, arraste-probak diruz ez laguntzeko, baina ez, eskatu behar zen, hitzez hitz, auzo jakin bateko jaien programa osoa diruz ez laguntzeko, baldin eta Jai Batzordeak, jaien atalean, proba horiek sartzen bazituen. Azken batean, uztailean erabakitzea abuztuaren egingo diren jaiak dirulaguntzarik gabe geratzea, auzo bat jaiik gabe uztea, horregatik.
Horren aurrean, zera argitu behar dugu:
1.- Herri Ekimena 2025eko irailaren 1ean hasi zen sinadurak biltzen. 2026ko martxoaren 30ean aurkeztu zuen lehen sinadura blokea. Bigarren sinadura bloke bat aurkeztu genuen ekainaren 23an. Osoko bilkurara noiz iritsi den erabakitzea alkateari dagokio, eta hari zegokiokeen osoko bilkuran erabakitakoa kudeatzea ere, Herri Ekimena onartu izan balitz, beharrezko neurriak hartuz.
Horietako bat izan zitekeen 2008an Eneko Arruebarrena orduko alkateak erabaki zuena, La Txoperako Jai Batzordearekin asto eta ponyekin probak berriro ez egitea adostu zuenean.
2.- Inoiz ez dugu planteatu San Bartolome jaiak diru-laguntzarik gabe uztea.
San Bartolomeko Jai Batzordeak 13.000 euro jasotzen ditu Udalarekin sinatutako hitzarmen bati esker. Hitzarmen horretan, Batzordeak konpromisoa hartzen du berdintasunaren arloan hainbat eskakizun betetzeko. Eskatzen duguna da eskakizun horien artean sartzea animaliekin arraste-probarik ez egitea.
Batzordeak beste 6.250 euro jaso ditu auzoko jai batzordeetarako deialdi publiko baten bidez. Eskatzen duguna da diru-laguntza hori eskuratzeko jai batzordeek bete behar dituzten baldintzen artean sartzea animaliekin arraste probak ez egiteko konpromisoa.
Zentzuzko eskaerak dira, kontuan hartzen badugu 600 albaitari baino gehiagok babestutako albaitariaren txosten batek agerian uzten duela astoen sufrimendua Asto Probetan, eta Herri Ekimenaren aurka bozkatu zutenek eztabaidatu ahal izan diguten gauza bakarra dela ea Herri Kirolen Euskal Federazioaren araudiak aukera ematen duen makila bat hausteko astoak joz, araudi horren euskarazko bertsioak dioen bezala, edo ea aukera ematen duen bi makila hausteko astoei kolpeak emanez, gaztelaniazko bertsioak dioen bezala. Hau da, 700 kiloko harria mugitzeko astoak makilaz jotzen dituztela onartu zuten denek.
EH Bildu Leioak zioena:
Mundu guztiak huts egin dezake, eta mundu guztiak bere gain hartu beharko luke gaizki zer egin ahal izan duen pentsatzeko erantzukizuna, funtsean, posible delako akordioak modu positiboan eraikitzea, horretarako tartea dago, animalien babesa eta ongizatea ahalik eta gehien handitzearekin ados gauden sektore guztien artean, topalekuak bilatuz, egon badaudelako, gure auzoak eta udalerriak adin nagusikotzat joz eta, beraz, akordioak lortzeko eta zer jai nahi duten erabakitzeko gai izanik. Guztion helburua konponbide egonkorra, errespetuzkoa eta partekatua bilatzea izan beharko litzateke.
Horren aurrean, zera argitu behar dugu:
2025eko irailaren 1ean sinadurak biltzen hasi ginenetik, mezu elektronikoak bidali dizkiegu udal taldeetako bozeramaileei irailaren 24an eta urriaren 17an, eta Udaleko zinegotzi guztiei martxoaren 31n, maiatzaren 19an eta uztailaren 21ean, udal talde bakoitzarekin edo zinegotzi bakoitzarekin bilerak eskatuz, EH Bilduren aldetik inoiz erantzunik jaso gabe.
Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Leioako Elkarteak inplikatutako eragile guztiekin hitz egiteko prest jarraitzen du, animalien sufrimendua San Bartolome jaietatik ezabatu ahal izateko akordio batera iristeko.
Benetako eztabaida
Osoko Bilkuraren ondoren, eztabaida politikoaren zati handi bat eskumenen, txosten juridikoen eta administrazio-prozeduren ingurukoa izan da.
Hala ere, herritar askoren ustez talde politikoek erantzun behar zuten galdera askoz errazagoa zen:
Onargarria al da animaliak erabiltzea ikuskizun batean, non sufritzen duten, publikoa dibertitzeko?
Gai horrek sortu zuen Herri Ekimen hau, eta, hala ere, ia ez zitzaion heldu.
Herritarren parte-hartzearekiko errespetua
Bada gogoeta merezi duen beste gai bat.
Osoko Bilkura egin aurretik ere, EH Bilduk defendatu zuen Herri Ekimen hori ez eztabaidatzea, Udaletxeko Idazkariak sinadurak Notarioaren aurrean egiaztatuta egotea eskatzen zuela argudiatuta. Ondoren, osoko bilkuran, eztabaidaren zati handi bat Herri Ekimena Osoko Bilkuran aztertu beharko litzatekeen ala ez eztabaidatzera bideratu zen.
Ia urtebete borondatez lanean zeramaten pertsona askorentzat etsipen izugarria izan zen hura.
Herritarren parte-hartzea edozein demokraziatako oinarrietako bat da.
Hori dela eta, gure ustez, indar politiko guztiek, eta bereziki historikoki herritarren parte-hartze handiagoa defendatu dutenek, sentsibilitate berezia erakutsi beharko zuketen beren udalerria hobetzen modu altruistan ehunka ordu ematen dituztenekiko.
Gizartea aurrera doa
Animalienganako sentikortasuna etengabe hazten ari da. Gero eta udal gehiagok berrikusten dituzte jai tradizionalak, egungo balioetara egokitzeko, animalien sufrimendua eragiten duten jarduerak desagerraraziz eta errespetuzko alternatibak sustatuz.
Leioako bizilagun askok ere —alderdi politiko guztietako kideak barne— animalien ongizatearekiko konpromiso argia espero dute.
Sentiberatasun hori entzuteak ez du esan nahi elkarrizketari uko egitea; gizarteak norantz egiten duen ulertzea esan nahi du.
Lanean jarraituko dugu: Elkarretaratzea abuztuaren 24ean 18:30etan
Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik Ez elkartetik, eskerrak eman nahi dizkiegu Herri Ekimena sinatu zuten 3.000 pertsona baino gehiagori, bai eta ekimena babestu zuten albaitaritza-klinika, elkarte eta profesionalei ere, emandako laguntzagatik.
Ekimen, kanpaina eta mobilizazio berriak bultzatzen jarraituko dugu San Bartolome jaiak animalien sufrimendurik gabe ospatu ahal izateko.
Horretarako jaietan izango gara:
Informazio-mahaiak jarriko ditugu San Bartolome ermitaren ondoan 21ean, 17:30etik 19:30era, eta abuztuaren 22an eta 23an, 12etatik 14etara
Herritarrei dei egiten diegu astelehenean, hilak 24, 18:30ean, San Bartolome ermitaren atzealdean egingo den kontzentrazioan parte hartzera. Elkarretaratze baketsua izango da, Asto Probak gaitzesteko balioko duena.
Animalien aldeko beste erakunde batzuek deitutako mobilizazioetan ere parte hartuko dugu:
Sokamuturraren aurkako kontzentrazioa abuztuaren 14an, ostirala, 10:30ean Algortako Portu Zaharrean
Manifestazio Antitaurinoa abuztuaren 23an, igandea, 17:30ean, Bilboko zezen plazan.
Elkarrizketarako prest
Animaliekiko Tratu Txarrik Ez Leioako elkarteak inplikatutako eragile guztiekin hitz egiteko prest jarraitzen du, animalien sufrimendua San Bartolome jaietatik ezabatu ahal izateko akordio batera iristeko.
Eztabaida ez da soilik juridikoa, ezta administratiboa ere.
Leioarako nahi dugun jai ereduari buruzko eztabaida da, animaliekiko errespetuari buruzkoa eta gure erakundeek hazten ari den sentsibilitate sozial bat entzuteko duten gaitasunari buruzkoa.
Izan ere, milaka lagunek beren sinadurarekin adierazi dute jada animalien sufrimendurik gabeko jaiak nahi dituztela.
Maiatzaren 30ean Leioako San Bartolome auzoko Bizilagunen Elkartearen Ohiko Batzar Nagusiak, San Bartolome Jaietako Asto Probetan animaliei ematen zaizkien tratu txarren aurrean jarrera bat hartzea erabaki zuen.
Puntu hori gai-zerrendan sartu zen, auzokide batzuek hala eskatuta, eta, eztabaida egin ondoren, bozketa egin zen. Proben aldeko 2 boto, kontrako 18 eta abstentzio bat erregistratu ziren, eta, beraz, Asto Probak errefusatu ziren gehiengo zabal batekin.
Batzarreko akta iritsi berri da bazkideengana, eta puntu honi dagokion paragrafoa kopiatu dugu testu honen hasieran.
Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik ez Elkarteak beti adierazi du San Bartolomeko bizilagun gehienak ez daudela ados proba horiek auzoko jaietako programan sartzearekin. Ez da kasualitatea sinadura gehien bildu diren tokietako bat auzoan dagoen Zaindu Albaitaritza Klinika izatea.
Duela gutxi, bigarren sinadura-sorta aurkeztu zenean (715 sinadura berri, baztertu ez zirenekin batera, guztira 3.026), Animaliekiko Tratu Txarrik gabeko Jaien aldeko Herri Ekimenaren sustatzaileek adierazi zuten orain arte Leioako Udalak uste izan duela San Bartolome auzoko Jai Batzordeak egindako jai-programazioak auzotarren komunitatearen beharrak eta nahiak biltzen zituela, nahiz eta diru gehiago erabili Asto Probetarako, haur-jokoetarako baino.
Asto Probetara oso jende gutxi joaten da, eta bertaratzea askoz eskasagoa da auzoan bizi diren pertsonak bakarrik kontuan hartzen badira. Horrek, berez, gezurtatu egiten du programazio horrek San Bartolomeko auzo-komunitatearen beharrak eta nahiak ordezkatzen dituenik.
Baina orain, Leioako Udalak bere mahaiaren gainean Leioako 3.000 biztanlek baino gehiagok sinatutako eskaera argia du: Asto Probako San Bartolomeko jai-programaziotik desagertzea eta denok batzeko moduko beste aktibitate batez ordezkatua izatea, animaliei sufrimendua eragiten ez duena. Horri gehitu behar zaio orain San Bartolome auzoko Auzokideen Elkartearen jarrera esanguratsua.
Beraz, Udalak bere irizpidea aldatu eta Asto Probak diruz laguntzeak herritarren beharrak eta nahiak asetzen laguntzen duen ala ez zalantzan jar dezake. Aukera ezin hobea da hiri moderno baterantz abiatzeko, denok harro sentitzeko moduko hiria, alegia. Horretarako, elkartzen gaituzten jarduerak lehenetsi eta diruz lagundu behar dira, eta alde batera utzi etikoak ez direnak.
Leioa contra el Maltrato Animal 