Maika Sanchez leioaztarrak bidali digun eskutitza.
Leioaztarra naiz, eta ez nago harro! Badira egun batzuk Leioa Udaleko Osoko Bilkura izan zela, uztailaren 23an, hain zuzen.
Herritar asko bezala Bilkura horretan itxaropentsu nengoen, aukera baitzegoen asto proben inguruko eztabaidari erantzun bat emateko. Erabaki hau, askoren ustez, asto probak bertan behera uzteko aukera izango zelakoan geunden.
Baina ez zen horrela gertatu. Gai honen aurrean, susmatzen zen bezala, zinegotzi batzuen botoek, “herriko tradizioa” aitzakia lotsagarria erabiliz, “asto probak” aurrera jarraitzeko ahalbideratu zuten.
Baina benetan mindu nindutena, eta espero ez nuena, beste zinegotzi batzuen botoak izan ziren; hau da, EH Bildurenak. Beraienak ere “asto probak” jarraitzearen aldekoak izan zirelako.
Aukera ezin hobea galdu da. Oraindik, gaur egun, batzuen “dibertimendua” animalien sufrimenduaren lepotik dator.
Etsipen handia izan da niretzat eta beste askoretzat. Barka ezina, ez dugu ahaztuko.
Eskerrik asko Herri Ekimen hau aurrera eraman eta parte hartu duten guztiei.
Lekeition 300 urte zeramatzaten antzar biziak erabiltzen antzar egunetan.
Lekeition ere bazegoen aldaketaren aurka eta tradizioari eustearen alde zegoen jendea.
Hala ere, 2022an, animalien aurkako tratu txarrei amaiera ematea eta plastikozko antzarrak soilik erabiltzea erabaki zuen udalbatzak.
Harrezkero, jaiak parte-hartze handia izaten jarraitzen du eta ikusleei dibertimendu bera eskaintzen die.
Frogatu da animalien aurkako tratu txarrik gabeko festa posible dela eta erabaki horrek herri horretan bizi den jendea duintzen duela.
Ostegunean, 2026ko uztailaren 23an, Leioako udalbatzak antzeko erabakia har zezakeen, San Bartolomeko astoekin egindako harrizko arrastre-probetan (700kg) animaliei tratu txarrak emateari amaiera emanez.
Erabakia zinegotzi batzuen esku zegoen, eta gure garaiarekin bat datorren ikuspegia eta sentsibilitatea izan beharko zuketen.
Ebidentzia zientifikoa dagoelako, eta ehunka albaitarik baieztatu dute animalien sufrimendua dagoela asto probetan.
Animalien sufrimendurik gabeko herri kirolen beste modalitate asko daudelako.
Milaka leioaztarrak animalien tratu txarrak desagertzearen alde daudelako.
Stop asto probak!
Leioa, animalien aurkako tratu txarrik gabeko hiria!!!
Akordio bikaina izango zen Leioako 500. urteurrena ospatzeko.
Animalien sufrimendurik gabeko jaien aldeko Herri Ekimena atzera bota zuen Leioako Udalak, EAJk, EH Bilduk eta PPk aurka bozkatu zutelako (15 boto, PPko zinegotzi batek alde egin zuelako), eta PSE-Ek eta Elkarrekin Podemosek alde (5 boto).
Herri-ekimena udalbatzara iritsi zen udal idazkariaren aurkako txostena izan arren, sinadurak notario batek egiaztatzeko eskatzen jarraitzen baitzuen. Izan ere, aurreko saiakeretan, bildu ziren 11.500 eta 45.000 sinadurak paperontzira joan ziren.
Bitxia bada ere, EH Bilduren udal taldea idazkariaren txosten horretan oinarritzen saiatu zen, Herri Ekimena osoko bilkuran eztabaidatu eta bozkatu ez zedin. Alkateak azaldu zuen Leioako kaleetan sinadura bilketaren lekuko izan zela eta, eskatutako sinadura kopurura iritsi eta sinatzaileak erroldatuta zeudela egiaztatu ondoren, argi berdea eman ziola tramitazioari.
EH Bilduk nabarmendu zuen Herri Ekimenean jasotako puntuak, idazkariaren txostenaren arabera, ez datozela bat legearekin, eta, onartuz gero, horren alde egiten zutenek prebarikazioa egingo zutela.
Azkenik, herri ekimena eztabaidatu eta bozkatzea erabaki zen, gai zerrendan zegoen bezala.
Alkateak ez zien utzi Herri Ekimenaren sustatzaileei hura defendatzen eztabaida hasi eta bozketa gertatu aurretik, baizik eta osoko bilkura amaitu arte; EH Bilduk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemosek kritikatu zuten hori.
Udal talde ezberdinek Herri Ekimenaz adierazitako iritziak lotura honetan laburbilduta irakur daitezke, baita osoko bilkuraren bideora sartu ere:
Animaliekiko Tratu Txarren Aurkako Leioako Taldetik uste dute Herri Ekimenarekin zuten lehengo helburua bete dela, hau da, Leioako Udalbatzan etikoki zalantzan jar daitezkeen proba horien jarraipenari buruz eztabaidatzea.
PSE-EEren eta Elkarrekin Podemosen babesa eskertu dute, horiek baitira Herri Ekimenaren sustatzaileekin bildu nahi izan duten udal talde bakarrak, nahiz eta bilera eskaintza hori joan den irailaren 1etik bidali dizkieten mezu guztietan sartu duten.
Haien ustez, pena da EAJk, EH Bilduk eta PPk nahiago izan dutela tradizioarekin geratu eta Asto Probetako astoen sufrimenduaz zientziak dioenari muzin egin. Gaiak eta momentuak pauso bat aurrera ematea eskatzen zuten eta ez bi pauso atzera ematea, eta hori da talde horiek aukeratu dutena.
2013an araudia onartu zutenetik Leioako Udalean aurkezten den lehenengo Herri Ekimena da hau. Horretarako 2.753 sinadura eskatzen dira, adinez nagusi diren herritarren %10en parekoak; 5.800 sinadurekin, berriz, Bizkaia osorako herri ekimena gauzatu daiteke, adinez nagusi diren biztanleen %0,6 baino ez baita eskatzen. “Ordaintzen den” autentifikazioaren eskakizuna edo sinatzeko formula elektronikoen zailtasunak eta garestitzea ere gainditu egin behar dira.
Astoak mendeetan zehar gure baserrietako lankide noble, apal eta langileenak izan direla azaldu zuten animalistek. Herri hau altxatzen lagundu digute. Gaur egun, bizirik irauteko ez dugu behar beraiek gure zamak eramaterik, baina haien laguntza eskertzeko modurik onena ez da gure dibertimendurako harri izugarriak arrastaraztea, irabazitako atsedena eta errespetua ematea baizik.
Asto Probak legezko jarduera direla onartzen dute animalistek, Herri Kirolen Euskal Federazioaren araudiak babesten dituelako, zeinak uko egiten baitio kirolaren euskal legeak egiten dizkien bi eskakizunak betetzeari: albaitari baten derrigorrezko presentzia eta animaliei kirolariei ematen zaien tratu bera ematea, Eusko Jaurlaritzak eta Foru Aldundiak legea betetzeko exijitu gabe.
Teresa Gamonalek egin duen eta AVATMAko 600 albaitarik baino gehiagok babestu duten txosten zientifikoaren arabera, 700 kiloko harri bat 20 minutuz karrejuaren alde batetik bestera arrastaka eramateko ahaleginak estres kardiobaskularra eta muskulueskeletiko izugarria eragiten du, eta munduan ez dago ekidoekin egiten den erregulatutako beste probarik hainbeste denboraz halako esfortzua eskatzen zaienik, makilaz jotzen dieten bitartean, eta bi makila ere apurtu daitezke astoen sorbaldaren gainean jotzeagatik. Gainera, serreta jartzen zaie sudur-hezurrean. Entrenamendua, berriz, zirkuko piztieikin egiten zenaren antzekoa da.
Ebidentzia horren aurrean, aitzakiek ez dutela balio uste dute, eta ezin da beste alde batera begiratu tratu txarrak pisu batean txakur bat edukitzea dela esanez, astoen sufrimendua alde batera uzten den bitartean, tradizio bat delako. Halaber, ez du balio esateak Aldundiak baimentzen dituela Asto Probak, astoak dagozkien ustiategietan erregistratuta daudela eta haien parte-hartzea eragozten duen osasun-egoerarik ez dutela egiaztatzera mugatzen denean. Horren ondoren, Udalak ematen du espazio publikoa erabiltzeko baimena, bai eta horretarako diru-laguntza ere.
Azaldu zutenez, ez dute Jai Batzordea diru-laguntzarik gabe utzi nahi, baizik eta diru-laguntzak eskuratzeko animaliekin harria arrastatzeko probarik ez egiteko konpromisoa hartzea planteatzen dute. Eta normala ere ez zaiela iruditzen beren festetan astoen jabeentzako sarietara diru gehiago dedikatzea, umeentzako ekintzetara baino.
Frogatu dute saiatu zirela Jai Batzordearekin hitz egiten, hainbesteraino non 2017an crowdfunding bat eskaini baitzieten Batzordeari Asto Probetarako bideratzen dituzten 2.700 €-en pareko kopuru gehigarria emateko, jarduera alternatibo indartsuago bat garatzeko, baina proposamenak ez zuen inoiz erantzunik lortu.
Agerian utzi dute Asto Probak ez direla San Bartolomeko bizilagunen babesa eta laguntza duen ospakizuna, sinadura bilketa auzian izan duen arrakastak egiaztatzen duenez. Ez dute biztanleria batzen, zatitu baizik.
Beren ustez, hau da aurrerapausoa emateko unea, EAJ, PSE-EE edo EH Bilduko alkateek Galdakaon, Gasteizen, Portugaleten, Santurtzin edo Lekeition egin zuten bezala, parte hartzen zuten animalientzat sufrimendua sortzen zuten jarduerak udalerrietatik kenduz. Leioan ere zekorketa bat kendu zuten 2005ean eta 2008an, Eneko Arruebarrena alkateak La Txoperako jai batzordearekin adostu zuen asto edo ponyekin probak berriro ez egitea.
Adierazi dutenez, pena da Leioako Udalak bide horri jarraitu nahi ez izana, eta nahiago izan du Asto Probak bezalako tradizioari heldu, Leioan 75 urte baino gehiago ez dituena, San Bartolomeko Jai Batzordeko diruzainaren arbaso batek Leioara ekarri zituelako. Zorionez, gaur egun bizi garen hiri unibertsitarioak zerikusi gutxi du emakumeek bankuan kontu bat irekitzeko senarren baimena behar zuten herri hurarekin; homosexualei alfer eta gaizkileen legea aplikatzen zitzaien, euskara edo euskal kultura jazartzen zuten bitartean. Tradizio horiek ezabatu egin ziren, gaur egun Asto Probek gure gizarteak eskatzen duen gutxieneko etikoa betetzen duten aztertu beharko genukeen bezala.
Herri Ekimena atzera bota ondoren, Animaliekiko Tratu Txarren Aurkako Leioako taldeak animalien sufrimendurik gabeko jaien alde lanean jarraitzeko borondatea adierazi du. Aurtengo San Bartolome jaietan egongo direla baieztatu dute, informazioa banatuz eta Asto Probak egiten diren lekutik gertu protesta kontzentrazioa eginez, zehaztu behar duten egun batean, oraindik ez baita jai-egitaraurik ezagutzen.
Horrez gain, Algortako Portu Zaharreko jaietako sokamuturraren aurkako kontzentrazioan ere parte hartuko dute, abuztuaren 14an.
Animaliekiko Tratu Txarren Aurkako Leioako taldearen ordezkariaren hitzaldiaren bideoa hemen ikus daiteke:
Uztailaren 23an, ostegunean, egindako osoko bilkuran, udal taldeek San Bartolome jaiek animaliak errespetatzea proposatzen zuen Herri Ekimenari buruzko iritzia emateko aukera izan zuten.
Jarraian, talde bakoitzak eta alkateak adierazitako jarrerak laburbildu ditugu. Behean duzue osoko bilkuraren bideo osoa, bitartekaririk gabe ikusi eta ebaluatu dezazuen.
Elkarrekin Podemoseko bozeramaileak Herri Ekimenak Udaleko Batzorde Informatiboan egindako aurkezpena laburbildu du, eta, ondoren, Herri Ekimenaren aldeko jarrera azaldu du.
Bere hitzetan, animalien sufrimendua ezin da mantendu jaietan. Tradizioek eboluzionatu egin behar dute, eta ezin da onartu behar animalien sufrimendua dibertitzeko modu bat denik.
Bere ustez, Udala ez dago behartuta Asto Probak diruz laguntzera, ezta baliabide publikoak bideratzera ere, eta Jai Batzordeari bururatuko balitzaio, adibidez, kamiseta bustien lehiaketa bat antolatzea, Udalak ez lioke utziko.
Haurtzaroa zaintzeko beharraz ere hitz egin du, Asto Probak bezalako indarkeria ikuskizunetara eta apustuak egitera ez arriskatuz.
Zehaztu du kontua ez dela Batzordea diru-laguntzarik gabe uztea, baizik eta horrelako probak antolatzeari uztea.
Herritarrei galdetzearekin ados daudela adierazi zuen.
Alderdi Popularreko bozeramaileak Herri Ekimenaren aurkako botoa emango duela iragarri du, baina gai konplexua dela onartu du. Euskal Autonomia Elkarteko eta Nafarroako jai ondarea balioan jarri behar dela uste du eta Espainia osoan PPk horrelako ekitaldiak babesten dituela dio, landa mundua babestu behar delako. Umeek beste entretenimendu mota oso gogorrak ere kontsumitzen dituztela dio.
Animaliaren estresa arintzearen alde agertu da, baina ez proba horiek debekatzearen alde. Asto Probak kanpandorretik ahuntza jaurtitzearekin konparagarriak ez direla ere adierazten du, eta hiri inguruetan bizi diren pertsonek baserri mundua gogorra eta arriskutsua izan daitekeela ezagutzeko balio dutela, eta astoak oso animalia boteretsuak direla.
PSE-EEko bozeramaileak Herri Ekimenaren lana baloratu du, eta tradizioek eboluzionatu egin behar dutela adierazi du, gizartea ere eboluzionatuz doalako eta gero eta jende gehiagok pentsatzen duelako animalien sufrimendua desagertu egin behar dela.
Akordioak bilatzeko eta adostasunak eraikitzeko elkarrizketa zabalaren alde dago, eta kezkatuta daude, halaber, haurrak indarkeria ekintzen eta apustuen eraginpean egon daitezkeelako.
Asto Probei alternatiba oso garbia dagoela uste dute, hau da, pertsonekin harria arrastatzea, Giza Probak.
Gai hori urtero mahai gainean egongo dela ere adierazi du, diruz laguntzeko politika orokorra eztabaidatzen denean
EH Bilduko bozeramaileak gizartearen aldeko lan boluntarioari balioa eman nahi izan zion, bai Jai Batzordeko kideek egiten dutenari, bai Herri Ekimena bultzatu dutenei.
Gizartean iritzi desberdinak daudela aitortzen du, eta liskarra eta elkarrizketa falta deitoratzen ditu, baina ez dira Asto Probak jaietako egitarauetatik kanpo uztearen aldekoak, Udala bera ez den beste erakunde batzuek antolatzen dituztenean. Legezkoak diren ekitaldiak debekatzearekin ere ez daude ados, ezta diru-laguntzak bertan behera uztearekin ere.
Udal idazkariaren txostenean oinarritu da adierazteko Udalak ez duela eskumenik gai honetan eta Herri Ekimenak Jai Batzordera jo beharko lukeela.
Ados agertu dira Udalak arraste probarik ez antolatzearekin eta mota horretako probak berariaz diruz ez laguntzearekin, baina ez dago ados espazio publikoaren erabilera ez baimentzearekin, ezta Jai Batzordeari diru laguntzak kentzearekin ere.
Herritarrei galdetzeko aukera aipatu du.
EAJko bozeramaileak eskerrak eman zizkien Herri Ekimenaren bultzatzaileei eta Jai Batzordeko kideei, eta Herri Ekimenarekiko errespetua adierazi zuen, kontuan hartu beharrekoa, nahiz eta ez duten konpartitzen Jai Batzordeari diru-laguntza kentzeko eskaerarekin.
Esan du Asto Probak ez direla animaliei kalte egiteko sortzen, eta tradizioak zaintzea ez dela iraganean ainguratuta egotea. Kontua ez da zaharra ordezkatzea, eboluzionatzea baizik.
Begien bistakoa iruditzen zaio Leioan gustu guztietarako iritziak daudela gai honen inguruan, baina inork ezin du herriaren ordezkaritza esklusiban harrotu. Iragarri du bere taldeak Herri Ekimenaren aurka bozkatuko duela.
Alkateak parte hartzeko eskubidea defendatu zuen, baita arauak eta pentsamolde ezberdinak errespetatzea ere. Erabakitzen denerako errespetua ere eskatu zuen.
Bidegabetzat jo zuen San Bartolome Jai Batzordearen lana zalantzan jartzea, urte asko baitaramatza lanean eta kontuak ematen, Batzorde eredugarria izanik.
Esan zuen Asto Probak legezkoak direla eta balioa ematen dietela gure tradizioen zati bati, eta horiek errespetatu eta zaindu egin behar direla, nekazaritza eta abeltzaintza desagertzeko arriskuaren aurrean.
Tauromakiaren eta animaliekiko Tratu Txarren Albaitari Abolizionisten Elkarteak (AVATMA), zeina 600 albaitari baino gehiagok osatzen baitute, bere egin du Teresa Gamonal adituak 2025eko irailean egindako txostena, Asto Probak izenarekin ezagutzen diren astoekin egiten diren harria arrastatzeko probetan animalien sufrimenduari buruz.
Ikerketak ondorioztatu duenez, animaliei ezartzen zaizkien zigor fisikoa eta neurrigabeko ahalegina ez dira bateragarriak haien ongizatearekin.
Albaitarien elkartearen erabaki honek garrantzi berezia du, Leioako Udalak San Bartolome auzoko jaietan egiten diren Asto Probak animaliei sufrimendurik eragiten ez dien beste jarduera batekin ordezkatzea proposatzen duen Herri Ekimena eztabaidatu eta bozkatuko baitu ostegun honetan, uztailak 23, (9:00, Kultur Leioa eraikina) egingo den udal osoko bilkuran.
Joan den uztailaren 14an, hain zuzen ere, euskal zientzia, kultura eta gizartearekin lotutako pertsonen manifestu bat aurkeztu zen, eta Leioako Udalari eskatu zion ez ditzala alde batera utzi Asto Probetan astoek jasaten duten sufrimenduaren ebidentzia zientifikoak, eta aukera hau baliatu dezala Leioa etikoago eta modernoago baterantz aurrera egiteko, hurrengo 500 urteetako Leioarako tradizio berri bat ezarriz: animaliekiko errespetua.
Manifestuaren testua lotura honetan irakurri eta sina daiteke:
Ekidoen etologian eta ongizatean aditua den albaitari ospetsua den Gamonalen txostena 2025ko Leioako Asto Probetako 54 bideoren analisian oinarritzen da. Astoetan behar ez den sufrimendua eragiten duten faktore anitz identifikatu zituen adituak.
Txostenaren funtsezko aurkikuntzak
Muturreko esfortzua: Asto Probak intentsitate handiko jarduera anaerobikoa da, eta horrek esan nahi du esfortzu handia egin behar dela denbora laburrean. Astoek 400 kg inguru pisatzen dute, eta 700 kg-ko harria arrastatzen dute, adibidez, 15 segundoko errepikapenetan 6 segundoko atsedenarekin, 20 minutuz guztira. Atseden-denbora kenduta ere, esfortzua 14 minutuz luzatzen da, ekidoekin araututako beste proba batzuen iraupen maximoko 3-6 minutuak baino dezente denbora luzeagoa. Gamonalen arabera, ahaleginaren luzapen horrek justifikaziorik gabeko sufrimendua eragiten die astoei.
Minaren eta estresaren zantzuak: Astoek «mugiezintasun estoikoarekin» erreakzionatzen dute estresari aurre egiteko, eta jokabide horrek harraparien aurrean ahul ez izaten laguntzen die. Horregatik, ondoeza bere gorputz- eta aurpegi-adierazpenen bidez identifikatu behar da. Asto Probetan, astoek harriari tira egiten diotela ikusi zuten burua oso altxatuta, eta hori estres, beldur eta ihes egiteko gogoaren adierazle da. Txostenak beldurrak eragindako saihesteko adierazpenak ere aipatzen ditu, hala nola makilaren aurrean burua kentzea, baita aurpegian mina edo ondoeza adierazteko adierazpenak ere, hala nola, sudur-hobien inguruko tentsioa, belfoen gaineko zimurrak eta “bekaina” goratuta duten begiak.
Zigor fisiko eta psikologikoak: Txostenak Asto Probetan erabilitako hainbat zigor-mota deskribatzen ditu. Garrasiek saihesteko erreakzioak sortzen dituzte astoetan, garrasia minarekin lotzen duen aurretiko entrenamendu baten ondorioz. Uhalei tirakadak eta makilarekin edo akuiluarekin emandako kolpeak ere ikusten dira. Adituak azpimarratu du Herri Kirolen Federazioaren araudiak makila erabiltzeko aukera ematen duela. Jokabide hori ez dator bat Valentziako Erkidegoko araudiarekin, han makila erabiltzea animalien aurkako tratu txartzat hartzen baita. Azkenik, zerra bat erabiltzen da, metalezko pieza horzdun bat, astoaren sudur hezurraren gainean jartzen dena, presioaren mina ezabatzen ez duen zinta batez estalia.
Animalien ongizatearen garrantzia
Albaitariaren arabera, zigorraren ondoriozko beldur edo minean oinarritzen diren jarduerak, estres maila altuak dakartzatenak, bateraezinak dira animalien ongizatearekin. Gainera, Teresa Gamonalek gogorarazi du 17/2021 Legeak animaliak izaki sentikortzat hartzen dituela, eta horrek esan nahi duela haien ongizatea fisikoa ez ezik emozionala ere badela. Animalien Osasunaren Munduko Erakundeak (OMSA-OIE) ere lan ekidoei sufrimendua eragiten dieten jarduerak ekiditea gomendatzen du.
Txosten osoa euskaraz eskuratzeko, lotura honetara jo:
Leioa contra el Maltrato Animal 