Umeentzako tauromakia bultzatzeko lege proposamena dela eta, zera esan behar dugu:
1.- Hemen ez zegoen inolako lege-hutsunerik. Hemen bi debeku argi zeuden, 6 hilabete baino gutxiagoko zekorrak eta txahalak zezen ikuskizunetan erabiltzeko debekua eta 16 urte baino gutxiagoko neska-mutilek parte hartzeko debekua. 2008tik ibili dira ezarritako debekuak sahiesten, baina 2022ean animaliak babesteko euskal legearekin debekuak askoz indartsuak izan dira.
2.- Lege proposamenak izugarrizko atzerakada ekartzen du.
EAJ eta PSE terraplanista bihurtu dira, eta zientziak esaten duena ukatu egiten dute. Zientziak zer esaten digu? Animaliek sentitzen dutela eta bultzatu nahi diren zezen ikuskizunetan asko sufritzen dutela. Eta 6 hilabete baino gutxiagoko zekor eta txahalak erabiltzea astakeria galanta dela.
Umeak zezen ikuskizunetan parte hartzaile izatea ere bultzatu nahi dute lege proposamen honekin. Zientziak zer esaten digu? Indarkeria erabiltzen duten ikuskizunetara umeak eramatea, indarkeria ontzat ematea eta ahulenak direnak txarto tratatzea ontzat emateko ohitura hartuko dute.
Nazio Batuen umeak zezen ikuskizunetara ikusle bezala ez joateko eskatu dio Espainiari. Eta Euskadin bultzatu nahi dena ez da ikusle izatea, parte hartzea baizik.
3.- Aldaketa izugarri hau Euskadiko tradizioen kontra doa. Euskadiko tradizioa zen umeak baserri-eskoletara eramatea, eta ez zezenketara eramatea. Hezkuntza arloko euskal Curriculumak argi uzten du Haur Hezkuntzatik DBHrainoko umeek animalien eskubideak ezagutzen eta errespetatzen ikasi behar dutela. Beraz, lege honek Hezkuntzaren Euskal Curriculumaren kontra ere jotzen du.
4.- Otsailaren 10ean eta gaur Legebiltzarrean agerraldiak egin dituzten aditu guztiek lege honen kontrako argudio ugari aurkeztu dituzte. Legearen alde agertu direnak duela urte bete legea eskatzera etorri ziren ganaduzaleak izan dira. Harrigarria da nola EAJ eta PSE onartu eta irentsi dituzten ganaduzaleen datu faltsuak eta nola jarri dituzten ganaduzaleen interes ekonomikoak beste guztiaren gainean.
Beraz, EAJ eta PSEri Zientziak esaten duenaren aurrean terraplanistak ez izatea eskatzen diegu, umeak eta animaliak babesteko euskal tradizioa eta euskal legeak errespetatzea eskatzen diegu, Nazio Batuen Erakundearen gomendioen kontra ez jotzea eskatzen diegu. Beraz, umeentzako tauromakia bultzatzeko lege proposamena bertan behera uztea eskatzen diegu.
EAJ-PNVk eta PSE-k aurkeztutako Haurren Tauromakiari buruzko Lege Proposamena eztabaidatu zen Eusko Legebiltzarrean, eta argi utzi zuen legea egiten saiatzen ari direla abeltzaintzako enpresen aginduei jarraiki, haien gezurrak inolako egiaztapenik egin gabe erosi baitituzte.
Parlamentuko hainbat taldek azaldu zutenez, Lege proposamen honen jatorria Euskal Zezenzale Elkarteak eta Euskal Larrabehi Elkarteak egindako eskaera eta agerraldian dago. Eskaera eta agerraldi horien helburua azken urteetan bigantxen ustiategietan eta hainbat udalerritan etxeko animalien ongizatearen legea indarrean sartu zenetik bizi izan dituzten egoeren eta jasandako kalteen berri ematea zen, baita etorkizunari begira konponbide egokia izan litekeen dekretu-proposamen bat helaraztea ere.
Sektore honetako abeltzainek agerraldia egin zuten Eusko Legebiltzarreko Erakunde, Gobernantza Publiko eta Segurtasun Batzordean, 2025eko otsailaren 26an. Saioaren transkripzioak islatzen duenaren arabera, (or. 50 eta ondorengoak) bertara joan ziren:
Euskal Zezenzale Elkartearen izenean, ALBARA GANADUTEGIAren jabea, Zezenketako ganadutegien Elkarteko kidea eta Euskal Larrabehi Elkarteko koordinatzailea.
Euskal Larrabehi Elkartearen izenean, BERGARAKO ZEZENAK ganadutegiko jabea eta Euskal Zezenzale Elkarteko batzordekidea
Elkarte horien zuzendaritza-batzordeetan beste ganadutegi batzuetako jabeak eta ordezkariak agertzen dira:
Arno Ganadutegia
Lastur Ganadutegia
Marqués de Saka
Ruso zezenak
Manzarbeitia Ganadutegia
Datuak faltsutu dituzte
Lege proposamenaren barruan, abeltzainek emandako datu bat dago; izan ere, Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), Nafarroan eta Iparraldean adingabeentzako 1.000 ikuskizun egin dituztela diote. Hala ere, datu ofizialek zifra hori erabat gezurtatzen dute:
Era berean, gezurra da Nafarroan adingabeen parte-hartzea legezkoa dela, izan ere, 1992tik indarrean dagoen Foru Erkidegoko zezen-ikuskizunei buruzko Araudiaren 91. artikuluak debekatu egiten du 16 urtetik beherakoek zezen-jaialdi tradizionaletan parte hartzea, eta enpresa antolatzaileei adin hori 18 urtera arte igotzeko aukera ere ematen die.
2020an argitaratutako elkarrizketa batean, abeltzainen elkarteko batzarkide batek beste datu bat eman zuen: urtero 500 ikuskizun egiten dituztela Euskal Herriko hegoaldean. Anima Naturalis-en arabera, Nafarroan urtean mota guztietako 1.591 zezen ikuskizun egiten direla kontuan hartuta, ez litzateke arraroa izango EAEko ganadutegiek horietako 300etan ganadua jartzea, eta horrela 500 zifra hori emango lukete, baina inoiz ez 16 urtetik beherakoekin.
Legezko hutsunea deitzen diote bi debeku espresu direnari
EAJk eta PSEk lege-proposamena justifikatu zuten esanez bazegoela hutsune legal bat adingabeekin zekorketak egin nahi zituztenei segurtasun juridikorik ematen ez ziena.
93.1 artikuluak 16 urtetik beherakoek soilik ikusle gisa parte har dezaketela ezartzen du.
1.2 artikuluak argi eta garbi baztertzen ditu bizirik 60 kilo baino gutxiago pisatzen duten abereekin egindako ikuskizunak. Pisu horren azpitik zekorrak baztertzea lege-iruzur gisa baliatu zen iraganean ekitaldiak antolatzeko, eta, hala, ohiko jaialdi baten berme eta betebehar legalak saihestu ziren.
Gainera, Animalien Ongizateari buruzko Euskal Legearen 38.2 e) artikuluak arau-hauste larritzat jotzen du 6 hilabetetik beherako animaliak edozein jardueratan parte hartzera behartzea. Halaber, ikuskizun ibiltariak ere debekatu zituen.
Beraz, EAJren eta PSEren Lege proposamenaren helburua ez da hutsune bakar bat ere betetzea, baizik eta debekatuta dagoena legeztatzea:
16 urtetik beherako haurrek, gurasoen edo tutoreen baimena badute, zekorketetan edo sokamuturretan aktiboki parte hartzea nahi dute. 14 urtetik beherakoek, gainera, adinez nagusi den pertsona batekin joan behar dute. Eta ondo baino hobeto dakite kalean eta jai giroan ezinezkoa dela ez adina, ez baimenak, ez akonpainamendua kontrolatzea. Are gutxiago 14 urtetik beherakoek NANa izateko legezko betebeharrik ez dutenean. familia Liburua eskatuko diete?
Txahal txikien pisuaren irizpidea adinarenarekin ordezten dute, 18 hilabete arteko animaliei parte hartzen utziz, baina gutxieneko adina ezarri gabe; horrela, jaio berriak diren txahal txikien parte-hartzea legeztatuko litzateke.
Irudian hilabete bateko txahal txikia umeekin egindako zezen ikuskizunean. (iturria: AVATMAren txostena)
Haiekin elkarte animalistak salatu duenez, EAJk eta PSE-EEk «gezurra» esan diote gizarteari, 16 urtetik beherakoen parte-hartzea eta abelburu txikiak dituzten zezenketak arautzeko lege bat onartu behar dela argudiatuta. Irakurri bere komunikatu osoa hemen.
Premiazko prozedura: ZERGATIAK
Abeltzaintzako enpresariek Gipuzkoako Aldundiari eskatu zioten adingabeekin eta txahal txikiekin festak egiteko baimena, baina ezetz esan zieten. Eusko Jaurlaritzako Joko eta Ikuskizun Zuzendaritzari eskatu zioten, eta zezenketen Araudian artikulu bereziren bat gehitzeko aukeraz hitz egin zieten, baina esan zieten dekretua aldatzea oso prozesu luzea zela, alegazio-prozesu baten mende jarri behar zelako, eta Legebiltzarrera joatea eta lege bat eskatzea iradoki zieten, eta hori egin zuten.
Prozesu azkarra nahi dute, alegaziorik gabe eta kanpoko ekarpenik gabe.
Animalien ongizaterako euskal legea XI. legegintzaldian hasi zen lantzen, eta aho batez onartu zen 1993ko legearen erreformari ekiteko proposamena, baina oso denbora gutxi falta izan zitzaion onartua izateko. XII. legegintzaldian, EAJk eta PSEk lege-proposamen bat aurkeztu zuten 2021eko ekainaren 2an, eta gainerako legebiltzar-taldeen ekarpenak jaso zituen, baita adituen, legelarien eta gizarte-eragileen ekarpenak ere; ahots ospetsu eta kontraesankorrak izan ziren, eta aukera eman zuten 2022ko ekainean onartu zen testua hobetzeko. Eusko Jaurlaritzak zera adierazi zuen:
«Legeak babes sozial eta instituzional handia izan du oinarri, eta, haren bidez, Euskadi gizarte aurreratuagoa eta zibilizatuagoa izango da animalien tratuari dagokionez«
Premiazko prozedura: ONDORIOAK
Animalien Ongizatearen Legeak ezarritakoa adosteko garatu zen prozesu osoa mespretxatu da.
Debeku bat zegoen tokian hutsune bat dagoela dioen kontakizuna erosi da. Ez da egon kontrasterik, ez egiaztapenik, ezta daturik oinarrizkoenena ere.
Proposamena «irakurketa bakarreko» prozeduraren bidez onartzea ere proposatu da, hau da, egun berean bozkatzea izapidetzeko onarpena eta legea bera, baina horretarako beharrezkoa zen Legebiltzarreko Mahaian aho batez onartzea, eta hori ez da gertatu EH Bilduk aurkako botoa ematen duelako.
Beraz, zuzenketak egiteko prozesua egongo da, eta adituen eta gizarte-eragileen agerraldiak ere egongo dira, nahiz eta epeak laburragoak izan.
Baina ez dira egongo 16 urtetik beherakoei eragiten dien edozein legek eskatuko lituzkeen nahitaezko txostenak.
Nazionalismo zezenzale suminduak
Bitxia da nola batzuek zezenketak euskal herriaren esentzia hobekien adierazten duen tradiziotzat hartzen dituzten eta beste batzuek espainiartasunaren esentziatzat.
Nolanahi ere, alderdi demokratikoek bere buruari galdetu egin beharko liokete ea zuzen jokatzen ari ote diren.
Beren hauteskunde-programetan eta gobernu-akordioetan agertzen ez zen proposamen bat sustatzen ari dira, alderdi horiek Eusko Legebiltzarretik eta Jaurlaritzatik orain arte ezarri dutenarekin eta udal askotan animalien defentsan egin dutenarekin nabarmen kontraesanean dagoena.
Denak ez du balio abeltzain sektore baten negoziorako ona den bitartean; izan ere, gero eta jende gutxiago joaten da beren zezen-ikuskizunetara, eta parte-hartzaileen bila jotzen dute neska-mutikoengana.
Edonola ere, tradizioak eguneratu eta berrikusi egin beharko lirateke gizarteak eta haien balioak aldatzen diren heinean. Hala adierazi zuen hasieran EAJko legebiltzarkide batek Batzordean, animalien ongizateak egungo gizartearentzat duen garrantzia aitortuz. PSEren programak ere aipatzen zuen beharrezkoa zela tradizioen eta gaur egun horiekin bizi diren herritarren arteko sozializazioa.
Hori guztia ez da zure lege-proposamenean jaso. Kultur ondare immaterial bat asmatu dute, eta animaliak babestea erabat ahaztu dute, zutik egon daitezkeenetik erabili ahal izatea ahalbidetuz, eta ikuskizun hauek animaliengan sortzen duten sufrimendu guztia alboratuz. Errealitate horren aurrean, animaliei errespetatu behar zaiela adierazten duten oharrak ez dira paper bustia besterik, Sokamuturretan megafoniaz bigantxa ez heltzeko eskatuz ematen dituzten mezuak bezala, parte-hartzaileek animalia goratzen edo hesien kontra bultzatzen duten bitartean.
Pastelaren ginga Legebiltzarreko batzordearen eztabaidaren une gorena PPko legebiltzarkide batek eman zuen, «bigantxarik gabeko herri bateko jaiak askoz tristeagoak» direla esan zuenean. Anima Naturalisen ikerketa horretako datuak kontuan hartzen baditugu, Euskadiko herrietako jaien %82a oso tristeak dira.
Benetan tristea da zenbait pertsona, alderdi eta erakundek uste izatea ezinezkoa dela ondo pasatzea animaliei sufrimendua eragin gabe, eta orain diru publikoarekin sustatu nahi dutela ikustea.
Informazio gehiago:
Haurren Tauromakiaren Lege Proposamenaren aurka azaroaren 30ean egin zen protestarako deialdia egin zuten talde animalistek egindako informazioak eta lanak biltzen ditu argitalpen honek, hots, Haiekin, Sokamuturra EZ, Gureak, Gipuzkoa Antitaurina eta animaliak babesteko euskal Federakundearen lana (Euskanbafed), animalien defentsan diharduten 40 talde baino gehiagoren babesa jaso duena.
Leioa contra el Maltrato Animal 