5 urterekin, Andrea Arrizabalaga kazetaria bere jaioterriko Galdakaoko jaietan egiten ziren asto lasterketan egon zen lehen aldiz eta mina besterik ez zuen ikusi han. Kolpeak, oihuak, ostikadak, astoen beldurrezko begirada, malkoak astoen begietan eta bereetan. Binke aldizkarian kontatu du berriki, eta bertan azaltzen du, denborarekin, neskato hori normaltzat onartzen joan zela indarkeria hori, ez gustatzen zitzaiolako, baizik eta gizartearen parte izateko ordaindu beharreko prezioa zelako. Jaiotzen garenean enpatia hutsa gara, eta gizartea arduratzen da guregandik kentzeaz, kalterik ez egiteko dugun berezko joera ezabatuz, asto lasterketak, asto probak, idi probak, sokamuturrak edo entzierroak dibertitzeko modu legal eta onargarri bihurtzeraino.
Asto Probak egiten diren Leioako auzoko bizilagun batek gutun bat bidali zien duela gutxi udal-arduradunei, prozesu hori azaltzen zuena, Albert Banduraren Gizarte Ikaskuntzaren teoria aipatuz. Teoria horren arabera, pertsonek modu aktiboan ikasten dugu besteen jokabideak eta haien ondorioak behatuz. Bereziki, neska-mutilek jokabide bortitzak errepikatzen dituzte aurrez helduetan ikusi dituztenean. “Panpina inozoa” bezala ezagutzen den bere esperimentuak erakusten du ikusten duguna normalizatu eta imitatu egiten dugula, batez ere sozialki onartua bezala hautematen bada.
Hasiera hori Asto Probetara, Idi Probetara edo Sokamuturara eramanez, animalia baten sufrimendua ikuskizun eta dibertsio nola bihurtzen den ikusten dute horrelako ekitaldietara joaten diren gazteek (baita haurrek ere). Mezu inplizitua da izaki zaurgarri baten aurka erabilitako indarkeria aisialdi kolektiboaren izenean justifika daitekeela. Ikasketa hori ez da mugatzen animalien esparrura: gizarteari helarazten dio derrigortzea, abusua eta dominazioa jokabide onargarriak direla, eta hori bereziki larria da genero-indarkeriaren eta egiturazko beste indarkeria mota batzuen aurka borrokatzen jarraitzen dugun testuinguru sozial batean. Izan ere, artikulu honen sinatzaileek irain matxistak jasan dituzte animalien eskubideak defendatzeagatik, eta horrek indarkerien lotura adierazten du.
Zorionez, gizarteak animalien aurkako tratu txarren aurrean duen kontzientziak aurrera egin du, eta gaur egun udalerri gehienetan animalien sufrimendua ez da jaietako parte. Asto lasterketak aspaldi ez dira Galdakaoko jaien parte, Leioa aitzindaria izan zen zekorketak desagerrarazten eta, gaur egun sinestezina badirudi ere, Getxok 2018an onartu zuen animaliekin egindako jaiak diruz ez laguntzea. Andrea Arrizabalagak berak, Getxoko eta Euskadiko politikari ospetsuak bezala, jaietan animaliekin gozatzera iritsi zenak, adierazi zuen egun batean dibertitu zuenak negar egiteko gogoa ematen diola, eta gaur influencer begano nabarmena da.
Baina badira zenbait gotorleku tradizioa aitzakia gisa erabiltzen dutenak animalien aurkako tratu txarreko jarduera nabariei eusteko, abeltzainen interes ekonomikoei lotuak, jai batzordeetan parapetatuta eta beren udalen aldetik laguntza eta diru-laguntza ulergaitza dutenak, boto-emaile kopuruaren klabea baino ulertzen ez dutenak, pauso bat aurrera emateko ausardiarik gabe.
Atzerapauso nabarmeneko saiakerak era badaude, esaterako, EAJk eta PSEk Eusko Legebiltzarrean tramitera onartu duten zezen-ikuskizunak sustatzeko lege-proposamena, non neska-mutilek txakurra baino pixka bat handixeagoak diren txahalez abusatzen duten.
Ikuskizun horiek ezabatu egin ziren alderdi horiek aurretik onartutako araudien bidez, bai Animalien Ongizatearen Euskal Legea onartzean, bai hainbat udaletan –Galdakaotik hasi eta berrienera, Santurtzira– egindako lanaren bidez, animalien tratu txarrik eta zezenketa-ikuskizunik gabeko udal-ordenantzekin, erakutsiz kargu politikoetan dauden pertsonen sentikortasuna dela aldaketak egiten dituena, eta ez siglak.
Lege-proposamen honen aurkako protesta sozialek, bai eta animalien aurkako tratu txarrak Leioako eta Getxoko jai guztietatik desagertzeko martxan dauden herri-ekimenek ere, aukera ematen diete herritarrei adierazteko beldurra, mina eta animalien sufrimendua ezin direla gure jaien parte izaten jarraitu. Gainera, praktika horiek XXI. mendean onargarriak ote diren hausnartzeko eta erabakitzeko aukera ematen diete erakundeei.
Artikulu hau Lola Azpitarte, Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeko bozeramaleak eta Nerea Landa, Getxoko Sokamuturra Ez taldeko bozeramaleak idatzi dute
- eldiario.es eko Viento del Norte atalean argitaratu da.
- Naiz/Gara ko Iritzia atalean argitaratu da.
Irudia Leioako San Bartolomeko Asto Probetan hartuta. 2025ko abuztukoa.
Leioa contra el Maltrato Animal 