Categorías
Euskara

Asto Probak, Idi Probak eta Kirolaren Euskal Legea

Leioako Animaliekiko Tratu Txarrik EZ taldeko bozeramaleak diren Lola Azpitartek eta Rubén Belandiak El Correo egunkarian argitaratutako iritzi artikulua. 2026/04/25.

Animalien Ongizateari buruzko Euskal Legearen 27. artikuluak debekatu egiten ditu animaliekin egiten diren ikuskizun guztiak, kirolekoak, kulturakoak edo beste edozein motatakoak izan, arautegi propioak dituztenak izan ezik.

Harria animaliekin arrastatzeko probei dagokienez (Asto Probak, Idi Probak eta Zaldi Probak), Euskal Joko eta Kirolen Federazioak (Herri Kirolak) argitaratutako Araudia da proba horiek egiten jarraitzeko aukera ematen duena.

Kirolaren Euskal Legearen 32. artikuluaren arabera, kirol-federazioak erakunde pribatuak dira, eta kirolariak, teknikariak, arbitroak eta epaileak, kirol-erakundeak eta kirol-modalitate bera sustatzen edo praktikatzen duten beste kolektibo batzuk biltzen dituzte.

Kirol-federazioek beren burua antolatzeko duten aukera zabala den arren, Kirolaren Euskal Legeak betebehar oso argiak ezartzen dizkie animaliek parte hartzen duten kirol-probetarako. 26. artikuluak dio kirol-erregelamenduetan nahitaezkotzat jo beharko dela albaitari bat egotea animaliek parte hartzen duten edozein kirol-diziplinatan.

Era berean, esaten du kirol-proba horietan animaliak ezinbesteko elementu direla jarduera hori egiteko, proban parte hartzen duten animalien egoera kirolarien parekoa izango dela tratuari eta dopinari dagokienez.

Kirolaren Euskal Legea 2023ko apirilaren 19an sartu zen indarrean. 1. xedapen iragankorrak gehienez ere 2 urteko epea ematen zien kirol federazioei beren estatutuak eta erregelamenduak egokitzeko. Epea 2025eko apirilean amaitu zen.

Une honetan Herri Kirolen Federazioaren webgunean agertzen den arraste-proben Arautegiak 2025eko urtarrilaren data darama, baina ez du Kirolaren Euskal Legeak ezarritako betebeharretako bat ere betetzen.

  • Ez da sartzen legeak eskatzen duen albaitariaren presentzia.
  • Idiei 5 edo 10 mm-ko akuilu batekin ziztatzeko aukera ematen du. (2.1 eta 2.2 artikuluak)
  • Animaliak itsatsita bi makila ere hautsi daitezke (Art. 2.3.b).
  • Sarreta bat erabiltzeko aukera ematen du, metalezko pieza horzduna, asto eta zaldien ‘aurpegi’ hezurraren gainean jartzen dena. (art. 49).
  • Ez du inolako arautegirik ezartzen entrenamenduetarako, non animaliak zirkuko piztiekin egiten zen bezala trebatzen diren.

Praktika horiek animaliei kirolarien antzeko tratua emateko betebeharraren aurka egiten dute. Pertsonak protagonista dituen modalitate bat dagoenez (Giza Probak), antzeko tratua izan behar duenaren erreferentzia begi-bistakoa da.

Jabeek diotenez, euren animaliak eliteko kirolariak dira, nahiz eta behartuta eta makilakadekin egindako entrenamenduek baldintzatuta parte hartu.

Ez dirudi punta zorrotzekin ziztatzea, animalien gainean bi makila apurtzeraino jotzea edo haien aurpegietan metalezko pieza horzdun bat aplikatzea kirolariek jasotzen dituzten tratuen antza izan daitekeenik.

Legearen 9. xedapen gehigarriak urtebeteko epea ematen zion Eusko Jaurlaritzari (2024ko apirila) ikuskapen-plan bat abian jartzeko, lege horretan jasotako aurreikuspenak eraginkortasunez betetzen direla bermatzeko.

Argi dago, 2 urte geroago, Herri Kirolen Federazioari oraindik ez zaiola ikuskapena iritsi. Foru Aldundiek, berriz, Federazioak izendatutako epaile baten presentzia hutsarekin probak baimentzen jarraitzen dute, albaitari profesional bat bertan egotera behartu gabe.

Gure erakundeek legeak bete beharko lituzketela uste dugu, eta kezkaz ikusten dugu aurreko legealdian animalien babesean lortutako aurrerapausoak paper busti bihurtzen ari direla, izan geldotasunaren bidetik, kasu honetan bezala, edo kontrarreforma legegilearen bidez, Haurren Tauromakiaren Legearen kasuan bezala.